e-Podatki

Mandat karny za skorygowanie deklaracji 2008-12-02


Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Finansów na interpelację poselską w sprawie grzywien dla podatników, którzy korygują swoje wcześniejsze rozliczenia.

Interpelacja nr 5154 do ministra finansów w sprawie grzywien dla podatników, którzy korygują swoje wcześniejsze rozliczenia

Szanowny Panie Ministrze! Z doniesień prasowych wynika, że urzędy skarbowe karzą podatników, którzy korygują swoje wcześniejsze rozliczenia. Eksperci są zdania, że taka praktyka to wyłudzanie pieniędzy i nadużywanie prawa, bo urzędnicy nawet nie sprawdzają, z jakiego tytułu nastąpiło uszczuplenie. Urzędy skarbowe nagminnie łamią przepisy Ordynacji podatkowej, kierując sprawy podatników do komórki karnej skarbowej. A ta, nie analizując już danej sytuacji, od razu wystawia mandat karny za uszczuplenie podatkowe, którego dopuścił się podatnik. Nikt nie zastanawia się nawet nad winą i zamiarem podatnika. Nie ocenia, czy pomyłka w deklaracji podatkowej zdarzyła mu się po raz pierwszy, czy też myli się on w sposób uporczywy. Zamiast więc stosować Ordynację podatkową, urzędnicy sięgają od razu po Kodeks karny skarbowy. Urzędnicy skarbowi nie widzą w tym nic złego. Jak nieoficjalnie przyznają, mają obowiązek o każdym stwierdzonym uszczupleniu podatkowym poinformować tzw. komórkę karną skarbową. Nie byłoby w tym nic złego, gdyby nie to, że w efekcie takiego zalecenia na biurko skarbówki trafiają wszystkie sprawy bez wyjątku. Także sprawy podatników, u których urząd skarbowy w trakcie tzw. czynności sprawdzających (czyli wstępnej weryfikacji złożonego zeznania bądź deklaracji podatkowej pod kątem poprawności rozliczenia – gdy badana jest np. prawidłowość wyliczeń) wykrył błędy rachunkowe. Nie pomaga szybkie złożenie korekty razem z wymaganymi przez prawo wyjaśnieniami i fakt, że sami skontrolowani – bez wezwania – uregulowali powstałą zaległość podatkową wraz z odsetkami. Działanie urzędów jest także niezrozumiałe w świetle przepisów Ordynacji podatkowej, która daje podatnikom (a także płatnikom i inkasentom) prawo do skorygowania złożonej uprzednio deklaracji. W tym celu – w myśl art. 81 § 2 tej ustawy – konieczne jest jedynie złożenie deklaracji korygującej wraz z dołączonym pisemnym uzasadnieniem przyczyn korekty. Co więcej, podatnikowi z tego tytułu nie grożą żadne sankcje.
W związku z powyższym pytam Pana Ministra:
1. Dlaczego urzędy skarbowe wbrew Ordynacji podatkowej nakładają grzywny na podatników korygujących swoje wcześniejsze rozliczenia?
2. Czy ministerstwo zamierza podjąć kroki, jeżeli tak, to jakie, żeby urzędnicy nie karali, łamiąc przy tym prawo, podatników?

Poseł Anna Sobecka
Toruń, dnia 9 września 2008 r.

Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Finansów – z upoważnienia ministra – na interpelację nr 5154 w sprawie grzywien dla podatników, którzy korygują swoje wcześniejsze rozliczenia

Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na interpelację posłanki na Sejm RP pani Anny Sobeckiej z dnia 9 września 2008 r. (przekazana przez wicemarszałka Sejmu pana Krzysztofa Putrę przy piśmie z dnia 26 września 2008 r., nr SPS-023-5154/08) w sprawie grzywien nakładanych na podatników, którzy korygują swoje wcześniejsze rozliczenia, pragnę przedłożyć następujące wyjaśnienia.
Stosownie do treści art. 81 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, z późn. zm.), jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej, podatnicy, płatnicy i inkasenci mogą skorygować uprzednio złożoną deklarację przez złożenie korygującej deklaracji wraz z dołączonym pisemnym uzasadnieniem przyczyn korekty.
Zgodnie natomiast z przepisem art. 16a ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 2007 r. Nr 111, poz. 765, z późn. zm.) nie podlega karze za przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, kto złożył prawnie skuteczną, w rozumieniu przepisów ustawy Ordynacja podatkowa lub ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 65, z późn. zm.), korektę deklaracji podatkowej wraz z uzasadnieniem przyczyny korekty i w całości uiścił, niezwłocznie lub w terminie wyznaczonym przez uprawniony organ, należność publicznoprawną uszczuploną lub narażoną na uszczuplenie. Powyższa regulacja weszła w życie w dniu 1 września 2005 r.
Nie może więc budzić wątpliwości, iż złożenie prawnie skutecznej korekty deklaracji oraz spełnienie innych przesłanek, o których mowa w przepisie art. 16a K.k.s., skutkuje niepodleganiem karze za przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, do którego znamion należy uszczuplenie lub narażenie na uszczuplenie należności publicznoprawnej, a zatem niedopuszczalne jest nakładanie w tych przypadkach kar grzywny w drodze mandatów karnych.
Postępowanie mandatowe finansowy organ postępowania przygotowawczego (lub jego upoważniony przedstawiciel) może bowiem przeprowadzić – stosownie do przepisu art. 137 § 1 K.k.s. – jedynie wówczas, gdy osoba sprawcy i okoliczności popełnienia wykroczenia skarbowego nie budzą wątpliwości. Podkreślenia wymaga, iż warunkiem nałożenia kary grzywny w drodze mandatu karnego jest wyrażenie przez sprawcę wykroczenia skarbowego zgody na przyjęcie mandatu; zgodę tę odnotowuje się w protokole przesłuchania lub na dokumencie mandatu karnego (§ 3). Upoważniony organ postępowania przygotowawczego lub jego przedstawiciel, wymierzając karę grzywny w drodze mandatu karnego, obowiązany jest określić wykroczenie skarbowe zarzucane sprawcy oraz pouczyć go o warunkach dopuszczalności postępowania mandatowego, a zwłaszcza o skutkach prawnych braku zgody.
Mając na uwadze treść powyższych przepisów, które w sposób jasny i precyzyjny regulują kwestie instytucji czynnego żalu, jak również przesłanki dopuszczalności zastosowania postępowania mandatowego, nie sposób podzielić postawionej tezy o „wyłudzaniu pieniędzy i nadużywaniu prawa” oraz realizacji przez urzędników skarbowych „cichego zalecenia” informowania o każdym stwierdzonym uszczupleniu podatkowym tzw. komórkę karną skarbową. W tym miejscu należy wyjaśnić, iż Ministerstwo Finansów nie kierowało do organów skarbowych wytycznych w zakresie karania podatników składających prawnie skuteczną korektę.
Podniesienia wymaga, iż dotychczas do Ministerstwa Finansów nie docierały jakiekolwiek sygnały o takich przypadkach, a w związku z tym Ministerstwo Finansów nie dysponuje danymi statystycznymi w tym przedmiocie. Jednakże w sytuacji, kiedy takie przypadki rzeczywiście miałyby miejsce, podatnik zachowuje prawo do złożenia skargi na bezprawne (jego zdaniem) działanie finansowego organu postępowania przygotowawczego.

Z poważaniem
Podsekretarz stanu
Ludwik Kotecki
Warszawa, dnia 15 października 2008 r.

(źródło: Sejm)