e-Podatki

Spółka cywilna - wstąpienie i wystąpienie wspólnika. 2005-09-08


Stan faktyczny:

Małżonkowie prowadzili wspólnie działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej. Z dniem 14.09.2004r. wspólnicy spółki sporządzili remanent składników majątku bowiem istniejącą spółkę rozszerzono o jeszcze jednego wspólnika.

W dniu 15.09.2004r. ze spółki już trzyosobowej wystąpił jeden ze wspólników. Na ten dzień wartość składników majątkowych nie uległa zmianie, gdyż pomiędzy spisem z natury sporządzonym na dzień 14.09.2004r. a spisem z natury sporządzonym na dzień 15.09.2004r. nie wystąpiła sprzedaż oraz nie dokonywano zakupów towarów handlowych.

Zapytanie podatników:

Czy zapis w art. 24 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych dotyczy wykreślenia jednocześnie wszystkich przedsiębiorców czy też jednego ze wspólników ?
Czy występujący wspólnik i wycofujący swoje wkłady uważany jest za likwidującego działalność gospodarczą ?
Czy wartość remanentu likwidacyjnego, która jest taka sama jak w dniu powiększenia składu osobowego spółki, powoduje powstanie dochodu z 1/3 czy też z ˝ wartości zapasów, o których mowa w art. 24 ust. 3 ?

Ocena prawna stanu faktycznego:

Zgodnie z treścią art. 24 ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000r. Nr 14, poz. 176 z późn. zm.) w razie zawiadomienia naczelnika urzędu skarbowego o likwidacji działalności gospodarczej, dochód ustala się przy zastosowaniu do wartości ustalonej według cen zakupu pozostałych na dzień likwidacji towarów handlowych, materiałów (surowców) podstawowych i pomocniczych, półwyrobów, wyrobów gotowych, braków i odpadków oraz rzeczowych składników majątku związanego z wykonywaną działalnością, nie będących środkami trwałymi - takiego wskaźnika procentowego, jaki wynika z udziału dochodu w przychodach w okresie ostatnich trzech miesięcy poprzedzających miesiąc, w którym nastąpiła likwidacja działalności, a jeżeli w tym okresie dochód nie wystąpił - w roku podatkowym poprzedzającym rok, w którym nastąpiła likwidacja. Za datę likwidacji działalności gospodarczej uważa się datę określoną w zawiadomieniu, o którym mowa w zdaniu poprzednim. Nie ustala się dochodu na dzień likwidacji, jeżeli:

  • w wyniku zmiany formy prawnej lub połączenia przedsiębiorstw składniki majątku objęte remanentem zostały wniesione w formie wkładu lub aportu do nowo powstałego lub istniejącego przedsiębiorcy,
  • nastąpiła całkowita lub częściowa zmiana branży,
  • osoba fizyczna wniosła w formie wkładu lub aportu do spółki cywilnej albo spółki handlowej składniki majątku objęte remanentem,
  • nastąpiło przekształcenie spółki cywilnej w spółkę handlową lub osobowej spółki handlowej w inną osobową spółkę handlową albo w kapitałową spółkę handlową.
Należy zatem uznać, że przez likwidację działalności gospodarczej należy rozumieć likwidację działalności poszczególnych przedsiębiorców, będących wspólnikami spółki cywilnej. Fakt wystąpienia wspólnika spółki cywilnej ze spółki, przy jednoczesnym wycofaniu swoich wkładów nie jest równoznaczne z likwidacją działalności gospodarczej przez tego wspólnika. Podatnikami podatku dochodowego w związku z osiąganiem przychodów z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w formie spółki cywilnej są jej wspólnicy, a nie sama spółka.

Zatem wspólnik występujący ze spółki może nadal prowadzić działalność gospodarczą - jednoosobowo lub jako wspólnik innej spółki. Oznacza to, że prowadząc działalność gospodarczą nadal uzyskiwałby przychody z tego samego źródła tj. z działalności gospodarczej.

W sytuacji takiej wspólnik nie może zostać obciążony podatkiem likwidacyjnym, gdyż źródło przychodów jakim jest działalność gospodarcza nie zostało zlikwidowane.

Wystąpienie wspólnika ze spółki cywilnej nie jest równoznaczne z rozwiązaniem spółki. Jednakże stosownie do treści art. 871 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.) wspólnikowi występującemu ze spółki zwraca się w naturze rzeczy, które wniósł do spółki do używania, oraz wypłaca się w pieniądzu wartość jego wkładu oznaczoną w umowie spółki, a w braku takiego oznaczenia - wartość, którą wkład ten miał w chwili wniesienia. Nie ulega zwrotowi wartość wkładu polegającego na świadczeniu usług albo na używaniu przez spółkę rzeczy należących do wspólnika. Zaś w § 2 ponadto wypłaca się występującemu wspólnikowi w pieniądzu taką część wartości wspólnego majątku pozostałego po odliczeniu wartości wkładów wszystkich wspólników, jaka odpowiada stosunkowi, w którym występujący wspólnik uczestniczył w zyskach spółki.

W celu określenia wysokości wkładów oraz części wartości majątku wspólnego przypadającej na występującego ze spółki cywilnej wspólnika, wspólnicy zobowiązani są do sporządzenia i wpisania do księgi spisu z natury towarów handlowych, materiałów (surowców) podstawowych i pomocniczych, półwyrobów, produkcji w toku, wyrobów gotowych, braków i odpadów.

Stosownie bowiem do treści § 27 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 26 sierpnia 2003r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (Dz. U. Nr 152, poz. 1475 z późn. zm.) podatnicy są obowiązani do sporządzenia i wpisania do księgi spisu z natury towarów handlowych, materiałów (surowców) podstawowych i pomocniczych, półwyrobów, produkcji w toku, wyrobów gotowych, braków i odpadów, zwanego dalej "spisem z natury", na dzień 1 stycznia, na koniec każdego roku podatkowego, na dzień rozpoczęcia działalności w ciągu roku podatkowego, a także w razie zmiany wspólnika, zmiany proporcji udziałów wspólników lub likwidacji działalności.

Z powyższego jasno wynika, że wspólnicy przedmiotowej spółki winni byli sporządzić remanent zarówno na dzień 14.09.2004r. tj. dzień wstąpienia wspólnika do spółki cywilnej, jak i na dzień 15.09.2004r. tj. dzień wystąpienia wspólnika ze spółki cywilnej.

Jak wynika z przedstawionego stanu faktycznego spółka cywilna mimo dwukrotnej zmiany wspólników, nadal będzie kontynuowała prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Tym samym nie wystąpi obowiązek sporządzania remanentu likwidacyjnego, o którym mowa w art. 24 ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. (BI/005-1082/04 2005-08-05)