e-Podatki

Wstrzymanie wykonania decyzji – instrukcja. 2005-09-06


Już za kilka dni od 1 września będzie można lepiej zadbać o swoje interesy. Podatnicy w obliczu wydania niekorzystnej dla siebie decyzji będą mogli skutecznie zabezpieczyć się przed jej wykonaniem. Organ nie będzie już mógł w każdej sytuacji odmówić wstrzymania jej wykonania. Sprawdźmy, jak się do tego zabrać.

Etap 1 - Sprawdź, czy masz rację

Postępowanie podatkowe w Polsce jest dwuinstancyjne. Oznacza to, że od decyzji organu I instancji przysługuje odwołanie do organu wyższej instancji. W praktyce najczęściej mamy do czynienia z decyzją wydaną przez urząd skarbowy. Zastanówmy się, co dzieje się w wyniku wydania decyzji I instancji. Zazwyczaj z decyzji takiej wynika obowiązek zapłaty podatku i odsetek. Decyzja jest doręczana podatnikowi lub innej osobie, która jest jej adresatem. Od tego momentu podatnik ma czas na podjęcie decyzji, czy chce wykonać zawarte w niej rozstrzygnięcia, czy też będzie ją kwestionować. Często ustalenia i rozstrzygnięcia organu I instancji są dla nas nie do przyjęcia. Ale zasadą jest to, że wniesienie odwołania nie wstrzymuje wykonania decyzji. Pierwszą rzeczą, jaką musimy zatem przemyśleć po otrzymaniu decyzji organu I instancji, jest kwestia zasadności wniesienia odwołania. Następnie trzeba ją sporządzić i w terminie 14 dni przesłać lub doręczyć do izby skarbowej. Jednocześnie należy zająć się wstrzymaniem wykonania decyzji.

Uznaniowe wstrzymanie wykonania decyzji

Z urzędu lub na wniosek organ wstrzyma wykonanie decyzji, jeżeli jest to uzasadnione ważnym interesem strony lub interesem publicznym. Co prawda, po 1 września br. redakcja przepisu sugeruje obligatoryjność w tym przypadku wstrzymania (przed nowelizacją organ tylko mógł wstrzymać decyzję). Niemniej jednak nadal mogą pojawić się trudności z wykazaniem, że ważny interes strony czy interes publiczny zaistniał. Są to bowiem pojęcia niezdefiniowane i nieostre.

Etap 2 - Zadbaj o zabezpieczenie

Od 1 września br. oprócz wstrzymania decyzji w związku z uzasadnionym ważnym interesem strony czy interesem publicznym możliwe będzie wstrzymanie wykonania decyzji po wniesieniu odpowiedniego zabezpieczenia. Niezbędny jest w tym celu wniosek podatnika. Katalog form zabezpieczenia w tym przypadku jest zróżnicowany (patrz ramka). We wniosku musimy wskazać, że chcemy, aby nasze zobowiązanie wynikające z decyzji zostało zabezpieczone jedną z tych form.

Wybór formy zabezpieczenia należy do nas, we wniosku należy więc zaznaczyć, którą z nich wybieramy. Pamiętajmy, że w przypadku gwarancji bankowej gwarantem może być tylko bank krajowy, oddział banku zagranicznego i oddział instytucji kredytowej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. –Prawo bankowe (t.j. Dz.U. z 2002 r. nr 72, poz. 665, z późn. zm.). Gwarancji ubezpieczeniowej może zaś udzielić krajowy zakład ubezpieczeń, główny oddział lub oddział zakładu ubezpieczeń w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej (Dz.U. nr 124, poz. 1151 z późn. zm.).

Chcąc skorzystać z poręczenia banku, trzeba zwrócić się do banku krajowego, oddziału banku zagranicznego, oddziału instytucji kredytowej w rozumieniu prawa bankowego. Organ na wniosek o przyjęcie zabezpieczenia musi odpowiedzieć postanowieniem, na które przysługuje zażalenie.

Nowe formy zabezpieczenia:

  • gwarancja bankowa lub ubezpieczeniowa;
  • poręczenie banku;
  • weksel z poręczeniem wekslowym banku;
  • czek potwierdzony przez krajowy bank wystawcy czeku;
  • zastaw rejestrowy na prawach z papierów wartościowych emitowanych przez Skarb Państwa lub Narodowy Bank Polski – według ich wartości nominalnej;
  • depozyt w gotówce.
Formą zabezpieczenia może być, w przypadku wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, również ustanowienie hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego korzystających z pierwszeństwa zaspokojenia.

Etap 3 - Uzyskaj wstrzymanie decyzji

Wiemy już, jakie formy zabezpieczenia mogą posłużyć do wstrzymania decyzji. Jeżeli już zdecydowaliśmy, jakie zabezpieczenie możemy zaoferować fiskusowi, pozostaje tylko sporządzenie wniosku. Trzeba w nim wskazać, kogo on dotyczy, jaką decyzję chcemy wstrzymać oraz jakim zabezpieczeniem dysponujemy (dołączając odpowiednie dokumenty). Warto też zaznaczyć, czy wstrzymanie ma dotyczyć całości czy części decyzji. Choć w tym przypadku organ może o tym przesądzić sam.

Wstrzymanie wykonania decyzji może zostać orzeczone do dnia wydania ostatecznej decyzji. Stanie się tak, gdy na wstrzymanie zdecydujemy się od razu i wniosek trafi do fiskusa wraz albo jeszcze przed złożeniem odwołania. Wówczas adresatem wniosku jest organ, który wydał decyzję. Odwołanie wnosi się za pośrednictwem organu, który wydał decyzję i do czasu przekazania odwołania wraz z aktami sprawy właściwemu organowi odwoławczemu jest on właściwy do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Jeżeli na wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji zdecydujemy się później, wniosek trzeba skierować do organu odwoławczego. To on jest właściwy do jego rozpoznania po otrzymaniu odwołania wraz z aktami sprawy. Na postanowienie w sprawie wstrzymania wykonania decyzji służy zażalenie.

Etap 4 - Ustal zakres wstrzymania decyzji

Nowy przepis dający możliwość wstrzymania wykonania decyzji był bardzo potrzebny. Pozwoli podatnikowi na uchronienie się przed błyskawiczną egzekucją. Warto zauważyć, że stare przepisy w niewielkim stopniu pozwalały na wstrzymanie wykonania decyzji. Wstrzymanie wykonania decyzji tylko ze względu na ważny interes było objęte tzw. uznaniem administracyjnym. Oznaczało, że organ mógł, ale wcale nie musiał, pozytywnie rozpatrzyć wniosek, nawet jeśli zachodziła przesłanka ważnego interesu. Z treści nowego przepisu wynika, że takiej swobody organ już nie ma. Ma obowiązek wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji do dnia wydania ostatecznej decyzji. A w razie wniesienia skargi do sądu administracyjnego, do momentu uprawomocnienia się orzeczenia sądu administracyjnego. W praktyce w drugim przypadku takie wstrzymanie wykonania decyzji zabezpieczonej jedną z form obowiązuje do czasu zakończenia postępowania przed sądami administracyjnymi (do uprawomocnienia się wyroku NSA).


(źródło: Gazeta Prawna 29/08/2005)