e-Podatki

Co nam skontrolują. 2006-03-07


Departament Administracji Podatkowej opracował "Podstawowe Zakresy Obszarów Kontroli Podatkowej na 2006 r.", które będą uwzględniane w realizacji zadań przez wszystkie urzędy skarbowe w 2006 r.


(…) Przeglądając strony internetowe MF natrafiłem na ciekawy materiał, dotyczący wszystkich przedsiębiorców. Ten dokument to opracowanie „Podstawowe Zakresy Obszarów Kontroli Podatkowej na 2006r”, pochodzące z Departamentu Administracji Podatkowej. Może okazać się bardzo przydatny dla podatników między innymi z tego powodu, że zawiera omówienie najczęściej popełnianych błędów i nadużyć w poszczególnych obszarach tematycznych. Wiedza o tym, co jest najczęściej kontrolowane pozwoli przeprowadzić skuteczną kontrolę wewnętrzną i uniknąć problemów podczas lub po kontroli przeprowadzonej przez fiskusa.

Z opracowania wynika, że w 2006 roku administracja podatkowa będzie koncentrowała się na kontroli następujących zagadnień:
1. Transakcji wewnątrzwspólnotowych
2. Strat z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej
3. Usług budowlanych
4. Obowiązku rejestracji w podatku VAT
5. Usług niematerialnych
6. Podatników „uśpionych”
7. Obrotu paliwami
8. Kas fiskalnych
9. Zaniżania wysokości obrotu w podatku VAT

W odniesieniu do transakcji wewnątrzwspólnotowych opracowanie wymienia następujące błędy i nadużycia:
- brak faktycznego przemieszczenia towaru,
- niewykazywanie czynności będących wewnątrzwspólnotowym nabyciem towarów,
- różnice w kwotach transakcji wykazywanych przez podmioty,
- podawanie na fakturze nieprawidłowego numeru identyfikacyjnego kontrahenta zagranicznego,
- wykazywanie niezgodnych kwot w deklaracji VAT-7 i informacji podsumowującej VAT-UE
- zawyżenie wartości podstawy opodatkowania wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów,
- nadużycia związane z importem usług, zarówno w zakresie opodatkowania podatkiem VAT, jak i w kontekście nielegalnego transferu dochodów,
- nadużycia w związku z usługami transportowymi.

Rozliczając straty z działalności gospodarczej należy zwrócić uwagę na prawidłowość wykazywania kosztów uzyskania przychodów. Najczęściej spotyka się błedy powodujące zawyżenie kosztów uzyskania, między innymi:
- wykazywanie strat w środkach trwałych oraz wartościach niematerialnych i prawnych w części pokrytej sumą odpisów amortyzacyjnych,
- wykazywanie strat powstałych w wyniku likwidacji nie w pełni umorzonych środków trwałych, jeżeli środki te utraciły przydatność gospodarczą na skutek zmiany rodzaju działalności,
- wykazywanie strat powstałych w wyniku nadmiernych ubytków lub zawinionych niedoborów wyrobów akcyzowych oraz podatku akcyzowego od tych ubytków lub niedoborów,
- wykazywanie strat powstałych w wyniku utraty lub likwidacji samochodów oraz kosztów ich remontów powypadkowych, jeżeli samochody nie były objęte ubezpieczeniem dobrowolnym,
- wykazywanie strat (kosztów) powstałych w wyniku utraty dokonanych przedpłat (zaliczek, zadatków) w związku z niewykonaniem umowy.

Zdarza się również zawyżanie kosztów uzyskania przychodów, w szczególności nieprawidłowe ustalanie odpisów amortyzacyjnych i zaliczanie do kosztów uzyskania przychodów nakładów mających związek z działalnością inwestycyjną.

Inną grupę błędów stanowią błędy związane z nieprawidłowym odliczaniem strat z lat ubiegłych, czyli:
- odliczanie strat z innych źródeł przychodów niż powstały,
- rozliczanie całej straty,
- rozliczanie więcej niż 50% straty,
- rozliczanie straty w przysługującej wysokości, mimo, że dochód jest mniejszy,
- odliczanie straty z działalności gospodarczej od dochodu małżonka.

Przedmiotem zainteresowania aparatu skarbowego będą kwestie związane ze stosowaniem preferencyjnych stawek VAT lub preferencji w podatkach dochodowych w budownictwie. Uwaga kontrolujących zwrócona będzie na:
- podatników zatrudniających pracowników "bez zgłoszenia", którzy nie naliczają i nie odprowadzają zaliczek na podatek dochodowy od osób zatrudnionych,
- podatników wykazujących nieproporcjonalnie wysokie obroty w stosunku do liczby zatrudnionych pracowników, przy niskim wyposażeniu technicznym przedsiębiorstwa,
- podmioty opłacające zryczałtowany podatek dochodowy od przychodów ewidencjonowanych zbliżające się do granicy przychodu powodującej utratę uprawnienia do korzystania z tej formy opodatkowania,
- firmy developerskie wykorzystujące niewielkie firmy, którym po wykonaniu prac i odbiorze faktury nie są wypłacane należności.

W firmach tych stwierdza się najczęściej niewykazywanie obrotów (nie wystawianie faktur), wystawianie faktur za usługi niewykonane, wykazywanie dużych przychodów przy braku zatrudnienia pracowników lub posiadania zaplecza wystarczającego do wykonania takich robót, wystawianie fikcyjnych faktur VAT, które służą następnie do korzystania z ulg w podatku dochodowym od osób fizycznych, zgłaszanie przerw w prowadzeniu działalności gospodarczej przez podatników opodatkowanych w formie karty podatkowej pomimo faktycznego wykonywania usług.

Często spotyka się nieprawidłowe stosowanie stawek VAT (art. 146 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT) i naruszanie zasad związanych z kwalifikacją budynków wielofunkcyjnych

Uważać muszą podatnicy, którzy utracili prawo do zwolnienia w podatku VAT ze względu na wysokość przychodów (lub urząd podejrzewa, że mogli to prawo utracić). Urząd będzie kontrolował, czy podatnicy ci złożyli w terminie zgłoszenie rejestracyjne. Sprawdzany będzie fakt prowadzenia ewidencji uproszczonej, do której prowadzenia zobowiązani są podatnicy korzystający ze zwolnienia podmiotowego VAT. Ewidencja służy do określenia momentu utraty zwolnienia – stąd fakt jej prowadzenia jest bardzo istotny dla fiskusa. Warto wiedzieć, że jeżeli podatnik nie prowadzi ewidencji uproszczonej lub prowadzi ją w sposób nierzetelny, naczelnik urzędu skarbowego, bądź organ kontroli skarbowej określa wartość niezaewidencjonowanej sprzedaży w drodze oszacowania i ustala podatek przy zastosowaniu stawki 22%. Jest to zwykle bardzo dolegliwe dla podatnika.

Najczęściej popełnianymi błędami, na które należy zwrócić uwagę są:
- nieterminowe składanie zgłoszenia VAT-R,
- niedeklarowanie i niepłacenie podatku należnego przez podatników, którzy utracili prawo do zwolnienia podmiotowego,
- nieprowadzenie uproszczonej ewidencji sprzedaży przez podatników zwolnionych,
- nieprowadzenie ewidencji, na podstawie której określa się wartość nabywanych towarów z innych państw członkowskich (art.109 ust.11 ustawy o VAT),
- odliczenie podatku naliczonego pomimo niezłożenia zgłoszenia VAT-R,
- zaniżanie obrotów opodatkowanych podatkiem VAT w związku z brakiem rejestracji podatników uzyskujących przychody wyłącznie z umów zlecenia i o dzieło (występuje ze względu na nowe uregulowanie prawne),

Szczególną troskę fiskusa budzi obszar usług niematerialnych.

Ministerstwo wskazuje, że głównym źródłem nadużyć są przypadki nabywania świadczeń doradczych, księgowych, badania rynku, usług prawnych, usług reklamowych, zarządzania i kontroli, przetwarzania danych, usług rekrutacji pracowników i pozyskiwania personelu, gwarancji i poręczeń oraz świadczeń o podobnym charakterze – w kontekście zawyżania kosztów uzyskania przychodów.

Kontroli mogą spodziewać się również osoby, które w ciągu roku nie dokonują lub dokonuje niewielu transakcji, ich dochód jest równy zero lub jest minimalny, nie wykazują strat, nie korzystają z ulg i odliczeń, a działalność gospodarcza jest ich jedynym źródłem utrzymania.

Ministerstwo nazywa takie podmioty podmiotami uśpionymi, i obawia się, że niektóre z nich czekają na sposobność przeprowadzenia jednej lub kilku dużych transakcji w bardzo krótkim czasie i zniknięcia bez zapłaty do budżetu należnego podatku.

W opracowaniu wskazuje się następujące możliwe sposoby postępowania:
- symulowanie dostaw wewnątrzwspólnotowych, gdy faktycznie jest to sprzedaż na terenie kraju,
- wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów, bez deklarowania tego faktu,
- przeprowadzanie transakcji mających na celu wyłudzenie zwrotu podatku VAT.

W dziedzinie obrotu paliwami najczęściej występują: zawyżanie kosztów uzyskania przychodu w podatku dochodowym oraz zawyżanie podatku VAT naliczonego poprzez posługiwanie się nierzetelnymi fakturami na zakup paliwa (zakup od firm nieistniejących lub firm zlikwidowanych), nieprawidłowości w zakresie „przekwalifikowania”, tj. sprzedaży oleju opałowego jako oleju napędowego, fikcyjne transakcje przy braku zaplecza technicznego i środków transportu. Oczywiście głównym źródłem nadużyć pozostaje fakt różnicy w opodatkowaniu oleju napędowego i opałowego.

Prawidłowość stosowanie kas fiskalnych to kolejny obszar, na który ministerstwo zwraca szczególną uwagę. Nieprawidłowości dotyczą w głównej mierze uchylania się od obowiązków instalowania kas fiskalnych, a w przypadku podatników posiadających kasy fiskalne polegają na dokonywaniu czynności sprzedaży z pominięciem kasy lub nie wydawania kupującym paragonów z kasy fiskalnej.

Uważać powinny firmy, które przez dłuższy czas osiągają wysokie obroty, a jednocześnie deklarują niski podatek VAT do zapłaty. Na celowniku znajdą się również ci, którzy wykazują bardzo małe obroty, przy stałej nadwyżce podatku naliczonego nad należnym, utrzymującej się od wielu lat. Fiskus podejrzewa, że podmioty te zaniżają obroty w skutek nie ewidencjonowania ich na kasach fiskalnych. Często występują nieprawidłowości polegające na wystawianiu fikcyjnych dokumentów.

Zachęcam do lektury całego dokumentu. Jest bardzo ciekawy i może stanowić dużą pomoc dla podatnika, który najczęściej nieumyślnie, z powodu zawiłości regulacji podatkowych popełnia błędy i narusza przepisy. Część z tych błędów można bez negatywnych skutków wyeliminować przed kontrolą prawdziwą, przeprowadzając kontrolę wewnętrzną. (…)


(źródło: podatki.pl , Ministerstwo Finansów 03/03/2006)