e-Podatki

2.2. NSA: Podatnikiem VAT jest gmina 2013-06-25


Podatnikiem VAT jest zawsze gmina, a nie jej jednostki budżetowe, takie jak szkoła, dom kultury, czy jednostka straży. W poniedziałek rozstrzygnął to w uchwale Naczelny Sąd Administracyjny. Jednostki budżetowe gminy nie mogą być podatnikami VAT i nie będą miały własnego NIP, ponieważ nie mają własnego majątku, nie dysponują swoimi dochodami, nie ponoszą odpowiedzialności za wyrządzone szkody, a wszystkie czynności wykonują w imieniu i na rzecz gminy. Nie ponoszą też ryzyka gospodarczego prowadzonej działalności. To ryzyko zawsze obciąża gminę.

Spór, który stał się podstawą do rozstrzygnięcia w uchwale, dotyczy gminy Wrocław, która wykonuje zadania zlecone za pomocą jednostek budżetowych, m.in. szkół, domów kultury itp. Gmina zastanawiała się, czy razem z nimi może mieć tylko jeden NIP, dzięki czemu od wszystkich czynności opodatkowanych VAT, wykonywanych przez gminę i jej jednostki, podatek płaciłaby gmina.

Z ustawy o VAT wynika, że organy władzy publicznej oraz urzędy obsługujące te organy nie są podatnikami VAT, jeżeli wykonują zadania zlecone i takie, do realizacji których zostały powołane. Organy władzy publicznej i ich urzędy będą jednak podatnikami, jeżeli będą prowadzić samodzielną działalność gospodarczą. Izba skarbowa stwierdziła, że skoro jednostki budżetowe gminy prowadzą własną działalność gospodarczą, to powinny mieć własny NIP i samodzielnie płacić VAT.

Interpretację  tę gmina zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, ale sąd potwierdził stanowisko izby skarbowej. Gmina złożyła skargę kasacyjną od wyroku wrocławskiego sądu. Ten zwrócił się do siedmioosobowego składu sędziów NSA o wydanie uchwały.

Przedstawiciel Wrocławia wskazywał, że gmina może prowadzić działalność gospodarczą za pomocą kilku jednostek budżetowych jednocześnie i może w dowolny sposób rozdzielać i łączyć zadania wykonywane w ramach działalności pomiędzy różne jednostki budżetowe, co oznacza, że jednostki budżetowe nie działają niezależnie od gminy i nie mogą być samodzielnymi podatnikami VAT. Zdanie to poparł prokurator Lucjan Nowakowski z Prokuratury Generalnej.

Z kolei minister finansów twierdził, że jeśli uznać, iż jednostki budżetowe gminy nie są podatnikami VAT, to nie byłyby nimi również jednostki budżetowe Skarbu Państwa, np. urzędy skarbowe czy sądy. W efekcie byłby tylko jeden podatnik VAT, czyli Skarb Państwa. Zwrócił się więc do Naczelnego Sądu Administracyjnego z prośbą o zadanie pytania Trybunałowi Sprawiedliwości UE, by ten wyjaśnił, czy jednostka budżetowa może być podatnikiem VAT.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał jednak, że nie ma konieczności zwracania się z pytaniem w tej sprawie do Trybunału, ponieważ można na nie odpowiedzieć na podstawie przepisów krajowych, bez potrzeby odwoływania się do prawa unijnego.

Sędzia Małgorzata Niezgódka-Medek, uzasadniając uchwałę, zwróciła uwagę, że nie można porównywać jednostek budżetowych gminy, czyli szkół czy domów kultury z jednostkami budżetowymi Skarbu Państwa, czyli sądami, czy urzędami skarbowymi.

(Źródło: PAP)