e-Podatki

2.1. Podatek od domków letniskowych 2012-03-06


Poseł Agnieszka Pomaska zwróciła się do ministra finansów z interpelacją w sprawie podatku od nieruchomości przewidzianego dla budynków mieszkalnych i letniskowych. Problem zaliczania domu jako mieszkalnego, a nie letniskowego, jest istotny, ponieważ stawki podatku od nieruchomości są zróżnicowane i zależą m.in. od sposobu korzystania z nich. Poseł zapytała,czy w najbliższym czasie jest planowane przez ministerstwo doprecyzowanie zasad i kryteriów dotyczących klasyfikowania wspomnianych typów budynków? Czy jest szansa na to, aby właściciele domów zakwalifikowanych jako letniskowe, o niewielkich powierzchniach płacili niższy podatek niż właściciele domów mieszkalnych nieporównywalnie większych?

Interpelacja nr 1534 do ministra finansów w sprawie podatku od nieruchomości przewidzianego dla budynków mieszkalnych i letniskowych

Szanowny Panie Ministrze! Z sygnałów docierających od samorządowców wynika, że pojęcie domów letniskowych budzi niekiedy wiele wątpliwości interpretacyjnych, gdyż poszczególne przepisy różnie odnoszą się do tej kwestii. Sprawa jest istotna np. dla właścicieli domów letniskowych jako podatników, ponieważ zdefiniowanie domu jako mieszkalnego wiąże się z niższą stawką podatku od nieruchomości. Należy tutaj zwrócić uwagę, że stawka dla budynków mieszkalnych może być ponad dziesięć razy niższa niż dla pozostałych typów budynków. Gminy w niektórych przypadkach naliczają zatem wyższy podatek za domy letniskowe, błędnie uznając, że nie spełniają kryteriów domów mieszkalnych.

W obliczu niejasnych przepisów o zaklasyfikowaniu domu letniskowego decyduje gmina poprzez odpowiednie ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - w przypadku jego braku poprzez ustalenia zawarte w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Często jednak zdarza się, że domy budowane jako letniskowe służą do całorocznego zamieszkiwania, gdyż zostały wybudowane jako budynki mieszkalne. Ponadto spełniają wszelkie wymagania określone w warunkach technicznych, a właściciel płaci wyższy podatek, ponieważ dom nie został zaklasyfikowany jako budynek mieszkalny.

Kolejną kwestią sporną jest częste wydawanie zgody właścicielom domów letniskowych (przekraczających powierzchnię 150 m2) na przekształcenie ich w całoroczne domy mieszkalne. Zdarzają się nawet sytuacje, w których jednym z głównych czynników wpływających na wydanie zezwolenia na przekształcenie domu jest jego permanentne zamieszkiwanie, bycie zameldowanym czy ponoszenie całorocznych opłat z tytułu zużycia gazu, wody, energii elektrycznej, wywozu nieczystości i opłat telefonicznych.

Problem zaliczenia domu jako mieszkalnego, a nie letniskowego, jest istotny, ponieważ stawki podatku od nieruchomości są zróżnicowane i zależą m.in. od sposobu korzystania z nich.

Z podobną sprawą zmagają się również właściciele tych domów letniskowych, z których dokumentacji budowlanej nie wynika, że dom jest budynkiem mieszkalnym. Płacą oni bowiem nieporównywalnie więcej za znacznie mniejszą powierzchnię. Maksymalna stawka podatku dla budynków mieszkalnych wynosi w tym roku 0,70 zł za 1 m2, natomiast stawka przewidziana dla budynków pozostałych jest znacznie wyższa i wynosi 7,36 zł za 1 m2. W tej sytuacji właściciel domu letniskowego o powierzchni 30 m2 jest zobowiązany do zapłaty ponad 20% wyższego podatku niż właściciel domu mieszkalnego o powierzchni 250 m2. Jest to więc sytuacja dość mocno kontrowersyjna.

W związku z powyższym mam do Pana Ministra następujące pytania:

  1. Czy w najbliższym czasie jest planowane przez ministerstwo doprecyzowanie zasad i kryteriów dotyczących klasyfikowania wspomnianych typów budynków?
  2. Czy jest szansa na to, aby właściciele domów zakwalifikowanych jako letniskowe, o niewielkich powierzchniach płacili niższy podatek niż właściciele domów mieszkalnych nieporównywalnie większych?

Z poważaniem

Poseł Agnieszka Pomaska

Warszawa, dnia 25 stycznia 2012 r.

Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Finansów - z upoważnienia ministra - na interpelację nr 1534 w sprawie podatku od nieruchomości przewidzianego dla budynków mieszkalnych i letniskowych

Szanowna Pani Marszałek! Odpowiadając na interpelację pani Agnieszki Pomaskiej, posła na Sejm RP, w sprawie podatku od nieruchomości przewidzianego dla budynków mieszkalnych i letniskowych, przesłaną przy piśmie Marszałka Sejmu z dnia 2 lutego 2012 r., SPS-023-1534/12, uprzejmie wyjaśniam.

Na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613, z późn. zm.) rady gmin upoważnione są do określania stawek podatku od nieruchomości w granicach ustawowych stawek maksymalnych, zróżnicowanych dla budynków lub ich części:

a) mieszkalnych;
b) związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz od budynków mieszkalnych lub ich części zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej;
c) zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie obrotu kwalifikowanym materiałem siewnym;
d) związanych z udzielaniem świadczeń zdrowotnych w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej, zajętych przez podmioty udzielające tych świadczeń;
e) pozostałych, w tym zajętych na prowadzenie odpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego przez organizacje pożytku publicznego.

Ustawodawca nie zdefiniował na potrzeby ustawy o podatkach i opłatach lokalnych pojęcia „budynku mieszkalnego” i „budynku letniskowego” ani też nie nakazał poszukiwania tych definicji w przepisach prawa budowlanego. Zgodnie natomiast z poglądem, który znajduje oparcie w bardzo bogatym orzecznictwie sądów administracyjnych, dla ustalenia właściwej stawki podatku od nieruchomości należy ustalić podstawową funkcję użytkową budynku (por. wyrok NSA z dnia 22 września 2009 r., II FSK 542/08), a ustalenie przynależności budynku do danej kategorii wymaga łącznego uwzględnienia licznych okoliczności (z wyroku NSA z dnia 27 maja 2010 r., II FSK 180/09).

W ocenie sądu, wyrażonej we wskazanych wyrokach, w pierwszej kolejności o przynależności danego budynku do określonej kategorii budynków dla celów podatkowych rozstrzyga rodzaj budynku ujawniony w ewidencji budynków prowadzonej przez właściwego starostę. Sąd zauważył, że na związanie organu podatkowego treścią ewidencji w omawianym zakresie wskazuje treść art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027, z późn. zm.), zgodnie z którym podstawę wymiaru podatków stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków.

Ewidencja gruntów i budynków jest bowiem urzędowym źródłem informacji faktycznych, wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych i podatkowych, z którego wynika domniemanie zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy. Tezę tę potwierdza bogate orzecznictwo sądowe (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 grudnia 2004 r., III SA/Wa 257/04, wyrok SN z dnia 13 lutego 2003 r., III RN 22/02). Należy przy tym zauważyć, że domniemanie to może zostać obalone, bowiem w razie niezgodności zapisów w ewidencji ze stanem faktycznym i prawnym nieruchomości treść ewidencji może zostać zmieniona. Organy właściwe do prowadzenia ewidencji i sposób korygowania danych w nich zawartych zostały określone w ustawie Prawo geodezyjne i kartograficzne (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 grudnia 2004 r., III SA/Wa 257/04, wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 października 2005 r., III SA/Wa 1718/05, wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 marca 2006 r., III SA/Wa 3501/05).

Jednakże w sytuacji, w której budynek nie jest objęty ewidencją budynków, przeznaczenie i funkcję użytkową budynku wykazywać można wszelkimi prawnie dopuszczalnymi dowodami, w tym za pomocą dowodów z decyzji o pozwoleniu na budowę czy pozwoleniu na użytkowanie, będących dowodami z dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, z późn. zm.).

W orzecznictwie prezentowany jest również pogląd, że o zakwalifikowaniu budynku do kategorii budynków mieszkalnych w rozumieniu ustawy o podatkach i opłatach lokalnych przesądza okoliczność posiadania tego budynku w celu zaspokojenia podstawowych potrzeb mieszkaniowych właściciela i osób mu bliskich. W konsekwencji przyjmuje się, że „budynek letniskowy” będzie mieścił się w pojęciu „budynku mieszkalnego”, gdy będzie użytkowany faktycznie przez właściciela (jego bliskich), służąc zaspokojeniu podstawowych potrzeb mieszkalnych (nie rekreacyjnych, wypoczynkowych bądź w celu lokaty kapitału). Istotny jest zamiar przebywania właściciela i jego bliskich w tymże budynku jako centrum życiowym (por. wyroki NSA: z dnia 19 lutego 2008 r., II FSK 1726/06, z dnia 22 września 2009 r., II FSK 542/08; wyroki WSA w Gdańsku: z dnia 16 października 2008 r., I SA/Gd 500/08, i z dnia 20 stycznia 2009 r., I SA/Gd 703/08; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 17 lutego 2009 r., I SA/GL 843/08). Stanowisko takie zajął też NSA w dwóch uchwałach: z dnia 22 kwietnia 2002 r., FPK 17/01, i z dnia 1 lipca 2002 r., FPK 3/02.

Jednocześnie, jak również wynika z orzecznictwa, określenie charakteru budynku w postępowaniu podatkowym w oparciu o wszystkie prawnie dopuszczalne dowody powinno następować w przypadku braku ewidencji budynków i do czasu ujęcia danego budynku w ewidencji, bowiem zapisy w ewidencji są wiążące dla organów podatkowych (por. wyroki NSA: z dnia 7 lutego 2012 r., II FSK 1471/10, z dnia 22 września 2009 r., II FSK 542/08, i z dnia 27 maja 2010 r., II FSK 180/09).

Analiza bogatego orzecznictwa w zakresie opodatkowania podatkiem od nieruchomości domków letniskowych pozwala na stwierdzenie o ukształtowanej linii orzeczniczej w tym zakresie, która powinna być brana pod uwagę przez organy podatkowe w celu wyjaśnienia wątpliwości interpretacyjnych. Należy też zauważyć, że decyzje organów podatkowych I instancji są weryfikowane w toku kontroli instancyjnej przez samorządowe kolegia odwoławcze w trybie przepisów Ordynacji podatkowej oraz podlegają kontroli sądów administracyjnych zgodnie z ustawą z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.).

Biorąc pod uwagę powyższe, należy uznać, że nie zachodzi konieczność wprowadzenia zmian w omawianym zakresie w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych.

Odnosząc się do propozycji objęcia niższą stawką podatku od nieruchomości domków letniskowych o niewielkich powierzchniach, należy zauważyć, że podatek od nieruchomości jest podatkiem majątkowym. Z przyczyn społecznych niektóre rodzaje budynków i gruntów zostały opodatkowane niższymi stawkami tego podatku. Dotyczy to m.in. budynków mieszkalnych, które służą stałemu zamieszkiwaniu i zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych podatnika i jego rodziny. Przesłanek tych nie spełnia budynek letniskowy, który nie pełni funkcji mieszkalnej. Stąd też zgłoszona propozycja nie może zostać uwzględniona.

Z poważaniem

Podsekretarz stanu

Maciej Grabowski

(Interpelacja nr 1534 z 27 stycznia 2012 r.)