e-Podatki

2.1. Odszkodowania z tytułu powodzi nie są objęte zwolnieniem od podatku 2011-05-30


Interpelacja nr 21524 do prezesa Rady Ministrów w sprawie ulg dla powodzian w zakresie podatku dochodowego

Szanowny Panie Premierze! Przepisy o podatku dochodowym zwolniły tylko określone, a nie wszystkie środki otrzymane przez poszkodowanych na usuwanie skutków powodzi. Omawianym zwolnieniem nie zostały objęte m.in. odszkodowania otrzymane z tytułu ubezpieczeń majątkowych za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Organ podatkowy wskazał, że w przypadku podatnika powołane przez niego zwolnienie nie znajdzie zastosowania, ponieważ otrzymane przez niego odszkodowanie nie może zostać uznane za nieodpłatne lub częściowo odpłatne świadczenie. Stanowi ono bowiem wykonanie świadczenia z umowy ubezpieczenia. Odszkodowanie za zniszczone składniki majątku związane z prowadzoną działalnością gospodarczą jest równocześnie przychodem z pozarolniczej działalności gospodarczej.

Mając powyższe na uwadze, zwracam się do Pana Prezesa Rady Ministrów z następującymi pytaniami:

  1. Jakie kroki zostały podjęte w celu zmiany zaistniałej sytuacji?
  2. Od jakich wskaźników zależy wysokość odszkodowania i czy planowana jest ich zmiana?
  3. Dlaczego zwolnieniem od podatku nie zostało objęte odszkodowanie otrzymane z tytułu ubezpieczeń majątkowych za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą?

Z wyrazami szacunku
Poseł Jarosław Matwiejuk
Białystok, dnia 16 marca 2011 r.

 

Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Finansów - z upoważnienia prezesa Rady Ministrów - interpelację nr 21524 w sprawie ulg dla powodzian w zakresie podatku dochodowego

Odpowiadając na skierowaną do prezesa Rady Ministrów pana Donalda Tuska, przy piśmie wicemarszałka Sejmu pana Marka Kuchcińskiego z dnia 25 marca 2011 r., nr SPS-023-21524/11, interpelację pana posła Jarosława Matwiejuka z dnia 16 marca 2011 r. w sprawie ulg dla powodzian w zakresie podatku dochodowego, uprzejmie informuję.

Rozwiązania mające na celu złagodzenie skutków ubiegłorocznej powodzi przewiduje ustawa z dnia 24 czerwca 2010 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi z 2010 r. (Dz. U. Nr 123, poz. 835, z późn. zm.). Ustawa ta wprowadziła szereg korzystnych rozwiązań w zakresie podatku dochodowego w odniesieniu do poszkodowanych na skutek powodzi.

Zwolnione od podatku dochodowego są przychody otrzymane na usuwanie skutków powodzi.

Zwolnienie dotyczy wszelkiego rodzaju nieodpłatnych lub częściowo odpłatnych świadczeń otrzymanych na usuwanie skutków powodzi, jak również darowizn otrzymanych na ten cel przez poszkodowanych, do których nie mają zastosowania przepisy ustawy o podatku od spadków i darowizn.

W związku z powodzią zwolnione są również:

- środki z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych przeznaczone na cele związane z pomocą dla poszkodowanych zatrudnionych u pracodawcy, który utworzył fundusz, a także dla poszkodowanych zatrudnionych u innego pracodawcy,
- środki otrzymane z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych,
- środki otrzymane z zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych,
- umorzone pożyczki np. z PFRON i refundacje przyznane na podstawie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

Ponadto kosztem podatkowym są odpisy amortyzacyjne od środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych zakupionych z otrzymanych darowizn. Kosztem będą również odpisy amortyzacyjne od środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych otrzymanych nieodpłatnie.

Oddający w użyczenie do kosztów podatkowych może zaliczyć odpisy amortyzacyjne od środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych oddanych poszkodowanym w wyniku powodzi do nieodpłatnego używania.

Podatnicy, którzy wybrali opodatkowanie w formie karty podatkowej, mogą zawiadomić o przerwie spowodowanej powodzią, w dniu rozpoczęcia działalności po tej przerwie. Oznacza to, że za okres przerwy w prowadzeniu działalności nie są obowiązani do zapłaty podatku.

Zwolnieniem nie są objęte odszkodowania otrzymane z tytułu ubezpieczeń majątkowych za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Stosownie do art. 14 ust. 2 pkt 12 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307, z późn. zm.) odszkodowania z tego tytułu są przychodem z działalności gospodarczej. Odszkodowania takie stanowią przychód z działalności gospodarczej niezależnie od tego, czy szkoda została spowodowana powodzią, czy innymi czynnikami.

Należy zauważyć, że analogiczne zasady dotyczą podatników podatku dochodowego od osób prawnych. Otrzymane odszkodowania z tytułu ubezpieczenia składników majątku również nie są objęte zwolnieniem podatkowym i stanowią przychód zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 74, poz. 397).

Przy ocenie zasadności takiego rozwiązania bardzo istotne znaczenie ma okoliczność, że odszkodowanie dotyczy składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Oznacza to, że wydatki poniesione przez osobę prowadzącą działalność gospodarczą na tego rodzaju składniki majątkowe mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów. Na zasadach określonych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych wydatki z tego tytułu mogą być uwzględnione w kosztach podatkowych bezpośrednio albo poprzez odpisy amortyzacyjne. Kosztem uzyskania przychodów są również straty w środkach obrotowych, a także straty w środkach trwałych oraz wartościach niematerialnych i prawnych w części niepokrytej sumą odpisów amortyzacyjnych.

W związku z powyższym niezasadne byłoby zwolnienie z opodatkowania odszkodowań otrzymanych z tytułu ubezpieczeń majątkowych za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. W konsekwencji niezasadne byłoby również zwolnienie z opodatkowania podatkiem dochodowym takich odszkodowań za szkody wywołane powodzią. Dodatkowo należy zauważyć, że zwolnienie takich odszkodowań stawiałoby w gorszej sytuacji podatników, którzy otrzymali odszkodowania za szkody wyrządzone innymi czynnikami niż powódź.

Odnosząc się do pytania dotyczącego wskaźników, od których zależy wysokość odszkodowania, uprzejmie informuję, że przedmiotowa interpelacja nie wskazuje wprost, jakiego dokładnie produktu ubezpieczeniowego (rodzaju ubezpieczenia) dotyczą wątpliwości podnoszone przez pana posła, jednakże należy przyjąć, że jest to grupa ubezpieczeń majątkowych będących ubezpieczeniami dobrowolnymi. Regulacjami właściwymi dla tego rodzaju ubezpieczeń są przepisy Kodeksu cywilnego oraz przepisy ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 11, poz. 66, z późn. zm.).

Mając na uwadze ogólne regulacje, należy wskazać, iż co do zasady odszkodowanie jest określonym świadczeniem, które zakład ubezpieczeń jest zobowiązany zapłacić z tytułu zawartej umowy ubezpieczenia, za szkodę powstałą wskutek przewidzianego w umowie wypadku (art. 805 §2 pkt 1 K.c.). Należy jednakże pamiętać, iż odszkodowanie wypłacane jest - w majątkowym ubezpieczeniu mienia – w granicach sumy ubezpieczenia. Tak więc integralnym elementem umowy ubezpieczenia, mającym wpływ na wysokość odszkodowania, jest wysokość sumy ubezpieczenia. Przedmiotowa suma ubezpieczenia, jak i pozostałe wskaźniki (np. utrata wartości przedmiotu ubezpieczenia, wariant ubezpieczenia oparty o wartość odtworzeniową bądź wartość rzeczywistą) są ustalane indywidualnie przez strony umowy ubezpieczenia dla konkretnego produktu ubezpieczeniowego i konkretnego składnika majątkowego podlegającego ubezpieczeniu.

Jednocześnie należy nadmienić, iż zgodnie z art. 8241 § 1 K.c. suma pieniężna wypłacona przez ubezpieczyciela z tytułu ubezpieczenia, o ile nie umówiono się inaczej, nie może być wyższa od poniesionej szkody. Ustawodawca przyjął bowiem, że w przypadku wypłaty wyższych sum mogłoby to prowadzić do bezpodstawnego wzbogacenia ubezpieczonego, a tym samym - do zaprzeczenia istocie i celowi ubezpieczenia gospodarczego. Ustalenie wysokości szkody odbywa się na zasadach określonych w ogólnych warunkach ubezpieczenia, w przypadku zaś braku takich unormowań – na zasadach ogólnych określonych w Kodeksie cywilnym.

W związku z powyższym należy wskazać, iż poszczególne „wskaźniki” mające wpływ na wysokość odszkodowania są określane w tzw. ogólnych warunkach ubezpieczenia, właściwych dla danego rodzaju ubezpieczenia. Przedmiotowe ogólne warunki ubezpieczenia, będące wzorcami umownymi, mającymi zastosowanie do poszczególnych umów ubezpieczenia, są opracowywane przez zakłady ubezpieczeń. W swojej treści określają w szczególności sposób ustalania rozmiaru szkody oraz sposób określania sumy odszkodowania. Dodać trzeba, iż zgodnie z art. 16 ust. 4 ustawy o działalności ubezpieczeniowej zakład ubezpieczeń ma obowiązek udostępniać ubezpieczonemu, ubezpieczającemu bądź osobie występującej z roszczeniem informacje i dokumenty gromadzone w celu ustalenia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń lub wysokości świadczenia. Osoby te mogą żądać pisemnego potwierdzenia przez zakład ubezpieczeń udostępnionych informacji, a także sporządzenia na swój koszt kserokopii dokumentów i potwierdzenia ich zgodności z oryginałem przez zakład ubezpieczeń.

Mając powyższe na uwadze, należy wskazać, iż powyższe uprawnienie zakładów ubezpieczeń do ustalania wysokości szkód oraz rozmiaru odszkodowań oraz innych świadczeń należnych uprawnionym z umów ubezpieczenia wynika wprost z przepisów prawa.

Z poważaniem
Podsekretarz stanu
Maciej Grabowski

(Źródło: Sejm)