e-Podatki

Rozliczenia samotnych rodziców 2011-04-05


Ministerstwo Finansów udzieliło odpowiedzi na pytanie poselskie nr 20 283, wyjaśniając wątpliwości, kto może złożyć zeznanie na preferencyjnych warunkach. Nie wystarczy więc samo legitymowanie się wymaganym stanem cywilnym. Ważne jest samotne troszczenie się o byt materialny i rozwój emocjonalny dziecka bez udziału innej osoby, zwłaszcza ojca lub matki.

Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Finansów - z upoważnienia prezesa Rady Ministrów na interpelację nr 20283 w sprawie otrzymania ulgi prorodzinnej

Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na interpelację posła Jarosława Matwiejuka dołączoną do pisma z dnia 31 stycznia 2011 r., nr SPS-023-20283/11, przekazanego przy wystąpieniu szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów z dnia 2 lutego 2011 r., nr DSPA-4810-465-(1)/11, w sprawie preferencyjnego opodatkowania dochodów rodziców samotnie wychowujących dzieci, wyjaśniam, co następuje.

Zmiana ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych dokonana nowelizacją z dnia 25 listopada 2010 r. (Dz. U. Nr 226, poz. 1478) nie wprowadziła istotnych zmian w zakresie rozliczania podatku przez osoby samotnie wychowujące dzieci, a jedynie doprecyzowała dotychczasowe uregulowania, w myśl których, aby rodzic mógł opodatkować swoje dochody na zasadach przewidzianych w art. 6 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (zwanej dalej ˝ustawą˝), musi nie tylko być panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem, osobą, w stosunku do której orzeczono separację, bądź też osobą pozostającą w związku małżeńskim z osobą pozbawioną praw rodzicielskich lub odbywającą karę pozbawienia wolności, ale przede wszystkim musi spełnić pozostałe warunki określone przez ustawodawcę, tj. w szczególności samotnie wychowywać dziecko, o którym mowa w art. 6 ust. 4 ustawy.

Powyższe doprecyzowanie było konieczne z uwagi na pojawiające się spory interpretacyjne pomiędzy podatnikami a organami podatkowymi będące wynikiem braku jednolitego orzecznictwa wojewódzkich sądów administracyjnych (źródło: uzasadnienie do komisyjnego projektu ustawy, druk sejmowy nr 3366, w oparciu o który uchwalona została ww. nowelizacja z dnia 25 listopada 2010 r.).

Z tym że, jak wynika z jednego z ostatnich wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego w tego rodzaju sprawach rozpatrywanych w stanie prawnym obowiązującym przed 1 stycznia 2011 r. (wyrok z dnia 5 października 2010 r., sygn. akt II FSK 890/09): ˝W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego odnośnie definicji pojęcia osoby samotnie wychowującej dzieci występuje ugruntowany pogląd (por. np. wyrok z dnia 6 maja 2008 r., sygn. akt II FSK 617/07 i II FSK 371/07, z dnia 30 czerwca 2009 r., sygn. akt II FSK 279/08), który skład orzekający w tej sprawie podziela, że: art. 6 ust. 5 u.p.d.o.f. zawiera definicję legalną osoby samotnie wychowującej dziecko, jednak dokonując jego wykładni nie można abstrahować od ust. 4 tego artykułu. Należy uznać, że art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f. przyznaje osobie, która faktycznie samotnie wychowuje dziecko, prawo do preferencyjnego rozliczania się z podatku dochodowego. Art. 6 ust. 5 u.p.d.o.f. określa zaś krąg osób, które ze względu na swój stan cywilny mogą być uznane za samotnie wychowujące dzieci. Przepis ten nie może być jednak interpretowany w ten sposób, że każda osoba mająca dzieci i znajdująca się w stanie wolnym w tym przepisie wskazanym jest osobą samotnie wychowującą dziecko. Podstawowym bowiem warunkiem skorzystania z prawa do rozliczenia podatku na zasadach określonych w art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f. jest ustalenie, że dana osoba rzeczywiście samotnie wychowuje dziecko. W kontekście omawianych przepisów oznacza to, że osoba taka stale troszczy się o byt materialny i rozwój emocjonalny dziecka bez udziału innej osoby. Innymi słowy, aby zastosować preferencję z art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f., należy ustalić, czy daną osobę należącą do kręgu osób wymienionych w ust. 5 z uwagi na jej stan cywilny można uznać za rzeczywiście samotnie wychowującą dziecko. Podkreślenia wymaga fakt, że celem wprowadzenia tej ulgi mającej charakter prorodzinny było zrównanie pod względem możliwości łącznego opodatkowania dochodów małżonków z ich dziećmi oraz dochodów tych rodziców, którzy dzieci wychowywali samotnie. Stąd też nie do zaakceptowania byłaby wykładnia przedmiotowych przepisów prowadząca do uznania, że z ulgi tej może skorzystać każda osoba, która ma władzę rodzicielską i jest stanu wolnego, lecz nie sprawuje samotnie opieki nad dzieckiem˝.

Mając powyższe na uwadze oraz fakt nadania z dniem 1 stycznia 2011 r. nowego brzmienia zdaniu wstępnemu w ust. 4 w art. 6 ustawy, któremu towarzyszyło skreślenie dotychczasowego ust. 5 tego artykułu, nie powinno być już żadnych wątpliwości, że dla opodatkowania dochodów osób samotnie wychowujących dzieci niewystarczające jest samo legitymowanie się określonym stanem cywilnym. Równie istotne jest samotne troszczenie się o byt materialny i rozwój emocjonalny dziecka bez udziału innej osoby, tj. w szczególności ojca lub matki dziecka.

Tym samym obecny stan prawny nie wymaga podejmowania dodatkowych działań przez rząd.

Odpowiadając z kolei na pytanie dotyczące minimalnego okresu, jaki jest wymagany, aby osoba samotnie wychowująca dziecko mogła opodatkować swoje dochody na preferencyjnych zasadach, należy zauważyć, iż samotne wychowywanie nie musi trwać przez cały rok podatkowy. Wystarczy jego część (np. kilka dni).

Odnosząc się natomiast do kwestii związanej z udowodnieniem przez podatnika przysługującego mu prawa do opodatkowania swoich dochodów w sposób przewidziany w art. 6 ust. 4 ustawy, uprzejmie informuję, iż zgodnie z przepisami ustawy Ordynacja podatkowa w toku prowadzonego postępowania podatkowego jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.

Jeżeli przepis prawa nie wymaga urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego w drodze zaświadczenia, organ podatkowy odbiera od strony, na jej wniosek, oświadczenie złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania, po uprzednim pouczeniu o prawie odmowy zeznań i odpowiedzi na pytania oraz uprzedzeniu o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania.

Zgodnie z art. 181 ustawy Ordynacja podatkowa dowodami w postępowaniu podatkowym mogą być m.in. zeznania świadków, opinie biegłych oraz materiały i informacje zebrane w wyniku oględzin oraz inne dokumenty zgromadzone w toku czynności sprawdzających lub kontroli podatkowej.

Z poważaniem

Podsekretarz stanu

Maciej Grabowski