e-Podatki

Usługi pocztowe świadczone przez operatorów prywatnych 2010-10-05


Minister Finansów w odpowiedzi na interpelację poselską w sprawie opodatkowania usług pocztowych podatkiem od towarów i usług, wyjaśnił dlaczego usługi pocztowe świadczone przez pozostałych operatorów, to jest oprócz Poczty Polskiej SA, podlegają opodatkowaniu według stawki 22%.

Interpelacja (nr 17667) do ministra finansów w sprawie opodatkowania usług pocztowych podatkiem od towarów i usług

Szanowny Panie Ministrze! Usługi pocztowe korzystają ze zwolnienia od podatku VAT na podstawie dyspozycji przepisu art. 43 ust. 1 pkt 1 w związku z poz. 2 załącznika nr 4 do ustawy z dnia 11 kwietnia 2004 r. o podatku od towarów i usług (ustawa o VAT). Zwolnienie to obejmuje usługi świadczone przez pocztę państwową.

Zwolnienie to implementuje odpowiednie przepisy dyrektywy 2006/112/WE (dotyczącej VAT wspólnotowego), które obejmuje, zgodnie z przepisem art. 132 ust. 1 lit. a: świadczenie usług przez pocztę państwową i dostawa towarów z tymi usługami związana, z wyjątkiem przewozu osób i usług telekomunikacyjnych.

Zwolnienie to powoduje liczne problemy interpretacyjne dotyczące zakresu podmiotów i usług, które są nim objęte. Polskie przepisy nie definiują ani nie posługują się pojęciem poczty państwowej. Kiedyś funkcjonowało Przedsiębiorstwo Państwowe Poczta Polska, jednakże w drodze komercjalizacji zostało ono przekształcone w spółkę akcyjną, która nazywa się obecnie Poczta Polska Spółka Akcyjna. Również prawo pocztowe i inne przepisy nie posługują się pojęciem poczty państwowej.

W związku ze świadczeniem usług pocztowych zarówno przez Pocztę Polską SA (będącą operatorem publicznym), jak i innych operatorów (operatorów prywatnych) świadczących tożsame usługi dochodzi do istotnych rozbieżności w stosowaniu zwolnienia od podatku VAT.
Poczta Polska SA jest bowiem zobowiązana do stosowania, zgodnie z ustawą o VAT, zwolnienia od VAT do wszystkich usług pocztowych przez siebie świadczonych. Wskazuje na to m.in. wykładnia historyczna: jako że zwolnienie to brzmiało w ten sam sposób w okresie przed wstąpieniem Polski do UE oraz w okresie przed 2008 r., gdy Poczta Polska SA była jeszcze przedsiębiorstwem państwowym. Wówczas nie było wątpliwości, iż zwolnienie od VAT dotyczy usług tego (i tylko tego) podmiotu, co potwierdza liczne orzecznictwo. Wynika to również z obecnie wydawanych w imieniu Pana Ministra interpretacji, które potwierdzają podmiotowo-przedmiotowy charakter zwolnienia od VAT dla Poczty Polskiej SA.

Z kolei operatorzy prywatni, korzystając z dobrodziejstwa dyrektywy i wyroku ETS, mogą stosować zwolnienie do usług zaliczanych do powszechnych usług pocztowych i nie są zobowiązani stosować go do innych usług pocztowych. Powyższe wynika wprost z orzeczenia ETS w sprawie C-357/07 (TNT Post UK Ltd), zgodnie z którym świadczenie powszechnych usług pocztowych zarówno w przypadku operatorów publicznych, jak i prywatnych jest zwolnione od VAT. Z kolei zgodnie z przepisami wspólnotowymi świadczenie innych usług niż usługi powszechne (zdaniem ETS są to takie, dla których są negocjowane indywidualne warunki) podlega opodatkowaniu VAT niezależnie od tego, przez kogo są świadczone.

W konsekwencji Poczta Polska SA, która obligatoryjnie stosuje zwolnienie na podstawie ustawy o VAT do wszelkich usług, nie może konkurować z operatorami pocztowymi na rynku przesyłek masowych (usługi świadczone firmom telekomunikacyjnym, dostawcom energii, itp.).
Operatorzy prywatni mogą bowiem oferować im niższe ceny netto (nieuwzględniające VAT, który nabywcy ci mogą sobie odliczyć), a dodatkowo podmioty te odliczają VAT, co obniża ich koszty w porównaniu z Pocztą Polską SA.

Poczta Polska SA, która nie może odliczyć VAT w związku ze stosowaniem zwolnienia od VAT, nie jest w stanie zaoferować równie korzystnej ceny netto (w przypadku usług poczty zwolnionych od VAT cena netto = cena brutto) i ceny za jej usługi nie są konkurencyjne w stosunku do proponowanych przez operatorów prywatnych.

Wyłącznie w odniesieniu do nabywców nie mających prawa do odliczenia podatku naliczonego (np. banki, ubezpieczyciele) usługi świadczone przez Pocztę Polską SA mogą być tańsze niż proponowane przez operatorów prywatnych.

Wobec powyższego mamy do czynienia z naruszeniem konkurencyjności i sztucznym podziałem rynku pomiędzy Pocztę Polską SA i operatorów prywatnych, wynikającym wyłącznie z przepisów podatkowych. Poczta Polska SA ma lepsze warunki na mniejszym rynku podmiotów niemających prawa do odliczenia, ale jest niekonkurencyjna na znacznie większym rynku podmiotów mających prawo do odliczenia podatku VAT.

W związku z powyższym proszę o udzielnie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Czy zwolnienie usług poczty państwowej przewidziane w ustawie o VAT obejmuje wszystkie powszechne usługi pocztowe, niezależnie od tego, przez kogo są one świadczone (Pocztę Polską SA czy operatorów prywatnych)?
2. Czy zwolnienie od VAT usług poczty państwowej zawarte w ustawie o VAT zobowiązuje Pocztę Polską do stosowania niekorzystnego dla niej zwolnienia od VAT wszystkich świadczonych przez nią usług pocztowych (również innych niż powszechne usługi pocztowe)?
3. Jeśli tak, to czy Pan Minister zamierza podjąć działania w celu zmiany przepisów dotyczących tego zwolnienia i kiedy można liczyć na ich wprowadzenie, tak by zachować konkurencyjność Poczty Polskiej SA?
4. Czy zwolnienie usług poczty państwowej przewidziane w ustawie o VAT umożliwia operatorom prywatnym uznanie powszechnych usług pocztowych za opodatkowane VAT zgodnie z tą ustawą i daje im prawo do odliczenia naliczonego VAT związanego ze świadczeniem tych usług?
5. Jeśli operatorzy prywatni, są zdaniem Pana Ministra, zobowiązani do stosowania tego zwolnienia w zakresie powszechnych usług pocztowych, czy Pan Minister przewiduje wydanie interpretacji ogólnej określającej zakres tego zwolnienia jako dotyczącego powszechnych usług pocztowych, niezależnie od tego, przez kogo są świadczone?
6. Jeśli zaś operatorzy prywatni, zdaniem Pana Ministra, nie są zobowiązani do stosowania tego zwolnienia i w konsekwencji mogą odliczać VAT przy świadczeniu usług pocztowych zgodnie z polską ustawą czy w konsekwencji powołanego wyroku ETS mogą stosować zwolnienie do powszechnych usług pocztowych na podstawie przepisów wspólnotowych i odliczać VAT na podstawie przepisów krajowych, to czy wobec tego Pan Minister przewiduje zmianę obowiązujących przepisów powodujących brak możliwości uczciwego konkurowania przez Pocztę Polską z operatorami prywatnymi?

Na zakończenie zwracam uwagę Pana Ministra, iż pogarszanie konkurencyjności Poczty Polskiej względem innych operatorów świadczących usługi pocztowe może skutkować utratą rynku przez Pocztę Polską SA i w konsekwencji zagrozić jej upadłością, przy czym należy zwrócić uwagę, iż jest to podmiot należący do Skarbu Państwa.

Z poważaniem
Poseł Karol Karski
Warszawa, dnia 5 sierpnia 2010 r.

Odpowiedź Ministerstwa Finansów:

Nawiązując do przesłanej przy piśmie z dnia 16 sierpnia 2010 r., znak: SPS-023-17667/10, interpelacji pana Karola Karskiego, posła na Sejm RP, w sprawie opodatkowania usług pocztowych podatkiem od towarów i usług, uprzejmie informuję.

Konstrukcja systemu podatku od wartości dodanej w krajach członkowskich Unii Europejskiej podlega ścisłej harmonizacji. Oznacza to, że wszystkie państwa członkowskie zobowiązane są do zapewnienia zgodności krajowych przepisów w zakresie tego podatku z regulacjami wynikającymi z prawa wspólnotowego.

Z tych względów również polskie przepisy dotyczące podatku od towarów i usług muszą być zgodne z przepisami wspólnotowymi, w szczególności z przepisami dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej. Powyższa dyrektywa uniemożliwia państwom członkowskim UE dowolne kształtowanie wysokości stawek podatkowych i zwolnień od tego podatku.

Zgodnie z przepisami dyrektywy Rady 2006/112/WE zwolnione od tego podatku są „świadczenie usług przez pocztę państwową i dostawa towarów z tymi usługami związana, z wyjątkiem przewozu osób i usług telekomunikacyjnych” oraz „dostawy, za cenę równą wartości nominalnej, znaczków pocztowych ważnych w obrocie pocztowym na terytorium danego państwa” (art. 132 ust. 1 lit. a oraz art. 135 ust. 1 lit. h ww. dyrektywy).

Zakres zwolnienia od podatku od towarów i usług wynikający z art. 43 ust. 1 pkt 1 oraz poz. 2 załącznika nr 4 do ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535, z późn. zm.) obejmuje usługi pocztowe wymienione w grupowaniu PKWiU 64.11. W grupowaniu tym mieszczą się usługi pocztowe świadczone przez pocztę państwową, tj. Pocztę Polską SA, której zgodnie z art. 46 ust. 2 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1159, z późn. zm.) powierzono obowiązek wykonywania zadań operatora publicznego.

W związku z brzmieniem art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 5 września 2008 r. o komercjalizacji państwowego przedsiębiorstwa użyteczności publicznej Poczta Polska, zgodnie z którym Poczta Polska Spółka Akcyjna wstąpiła we wszystkie stosunki prawne, których podmiotem była Poczta Polska, bez względu na charakter prawny tych stosunków, nie istniała potrzeba zmiany treści poz. 2 zał. nr 4 do ww. ustawy o podatku od towarów i usług w wyniku przekształcenia tego przedsiębiorstwa.

W myśl art. 2 pkt 1 dyrektywy 97/67/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wspólnych zasad rozwoju rynku wewnętrznego usług pocztowych Wspólnoty oraz poprawy jakości usług przez usługi pocztowe rozumie się usługi obejmujące przyjmowanie, sortowanie, przemieszczanie i doręczanie przesyłek pocztowych. W art. 3 ust. 3 tej dyrektywy określono, że państwa członkowskie podejmą działania w celu zapewnienia, że świadczenie usługi powszechnej jest gwarantowane nie mniej niż pięć dni roboczych w tygodniu, poza okolicznościami lub warunkami geograficznymi uważanymi za wyjątkowe, i że jako minimum obejmuje:
- jedno przyjmowanie,
- jedno doręczenie do domu lub siedziby każdej osoby fizycznej lub prawnej lub – w wyniku odstępstwa – na podstawie warunków ustalonych przez krajowy organ regulacyjny – jedno doręczenie do odpowiednich instalacji.

Ponadto zgodnie z art. 3 ust. 4 ww. dyrektywy każde państwo członkowskie podejmie działania konieczne do zapewnienia, by usługi powszechne obejmowały przynajmniej następujące świadczenia:
- przyjmowanie, sortowanie, przemieszczanie i doręczanie przesyłek pocztowych do 2 kg,
- przyjmowanie, sortowanie, przemieszczanie i doręczanie paczek pocztowych do 10 kg (na podstawie ust. 5 limit ten może zostać podwyższony),
- usługi obejmujące przesyłki polecone i przesyłki wartościowe.

Należy zatem przyjąć, iż przez usługi powszechne, które podlegają zwolnieniu od VAT, należy rozumieć usługi pocztowe świadczone w określonym reżimie przez wyznaczonego operatora.
Obowiązek wykonywania zadań operatora publicznego, zgodnie z ww. art. 46 ust. 2 Prawa pocztowego, został powierzony Poczcie Polskiej SA. Inni operatorzy nie spełniają wymogów określonych art. 3 pkt 12 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe, a zatem nie mogą korzystać przy świadczeniu powszechnych usług pocztowych ze zwolnienia od podatku.
W wyroku C-357/07 Europejski Trybunał Sprawiedliwości stwierdził, iż pojęcie publicznych służb pocztowych zawarte w art. 13 część A ust. 1 lit. a szóstej dyrektywy (obecnie obowiązujący art. 132 ust. 1 lit a dyrektywy Rady 2006/112/WE) należy interpretować w ten sposób, że obejmuje ono operatorów publicznych lub prywatnych, którzy zobowiążą się do zapewnienia w danym państwie członkowskim całości lub części powszechnych usług pocztowych. Jak wcześniej zaznaczono zadanie polegające na zagwarantowaniu dostępu do całej infrastruktury pocztowej niezbędnej do prawidłowego wykonywania nałożonych zadań leżących w interesie publicznym w Polsce w całości wypełnia jedynie operator publiczny, którym jest Poczta Polska SA.

Oznacza to, że ponieważ Poczta Polska SA jako operator wyznaczony do świadczenia usług powszechnych musi zachować warunki przewidziane dla tych usług, zwolnienie wynikające z poz. 2 zał. nr 4 do ustawy o podatku od towarów i usług odpowiada zwolnieniu określonemu w art. 132 ust. 1 lit. a dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U. L 345, ze zm.). Usługi pocztowe świadczone przez pozostałych operatorów, jako niewymienione w przepisach określających zakres stosowania obniżonych stawek i zwolnień od podatku w ww. ustawie i aktach wykonawczych do niej, podlegają opodatkowaniu według stawki 22%.

W kontekście powoływanego w przekazanej interpelacji orzeczenia ETS w sprawie 357/07 TNT Post UK Ltd należy podzielić opinię Komisji, że pojęcie indywidualnie negocjowanych warunków należy interpretować w świetle pkt 46 i 48 uzasadnienia do wyroku w sprawie C-357/07. ETS rozstrzygnął, iż zwolnienie nie ma zastosowania do świadczenia usług ani dostaw towarów z nimi związanych, których warunki zostały wynegocjowane indywidualnie.

Zwolnienie z podatku co do zasady nie powinno mieć zatem zastosowania do usług odpowiadających potrzebom indywidualnych podmiotów gospodarczych, które można oddzielić od usług świadczonych w interesie publicznym.

Jednocześnie uprzejmie informuję, że w projekcie ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług (druk nr 3205), będącym obecnie przedmiotem prac Sejmu, przewidziano zmiany powołanej ustawy o podatku od towarów i usług m.in. w zakresie dotyczącym odstąpienia od identyfikowania przy pomocy klasyfikacji statystycznych czynności zwolnionych od podatku.
Zgodnie z projektem ustawy zwolnieniem od podatku objęte byłyby usługi pocztowe oraz dostawa towarów ściśle z tymi usługami związana – realizowane przez operatora obowiązanego do świadczenia powszechnych usług pocztowych.

Z poważaniem
Maciej Grabowski
podsekretarz stanu w Ministerstwie Finansów
(źródło: Sejm)