e-Podatki

Czas trwania kontroli podatkowej i skarbowej - różnie liczony 2010-09-28


Minister finansów w odpowiedzi na interpelację poselską wyjaśnił, dlaczego kontrola skarbowa prowadzona przez UKS nie podlega terminom wyznaczonym na kontrolę przedsiębiorcy w ustawie o swobodzie działalności gospodarczej.

Interpelacja nr 11861 do ministra finansów w sprawie czasu trwania kontroli określonego w art. 83 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej

Szanowny Panie Ministrze! Zgodnie z obowiązującym od 7 marca 2009 r. brzmieniem art. 83 ustawy z dnia z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095, z późn. zm.) czas trwania wszystkich kontroli organu kontroli u przedsiębiorcy w jednym roku kalendarzowym nie może przekraczać w odniesieniu do mikroprzedsiębiorców 12 dni roboczych; w odniesieniu do małych przedsiębiorców - 18 dni roboczych; w odniesieniu do średnich przedsiębiorców - 24 dni roboczych; w odniesieniu do pozostałych przedsiębiorców - 48 dni roboczych.

Urzędy kontroli skarbowej wszczynają trwające nawet kilka miesięcy postępowanie kontrolne, a gdy zbiorą materiał dowodowy, rozpoczynają kontrolę podatkową, którą przeprowadzają już w terminach wyznaczonych przez art. 83 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.

Według urzędu kontroli skarbowej postępowanie kontrolne jest pojęciem szerszym od kontroli podatkowej i obejmuje wiele czynności określonych w dziale IV Ordynacji podatkowej, zmierzających do wydania decyzji lub wyniku kontroli kończącego to postępowanie. Podejmowane przez urząd kontroli skarbowej działania w ramach postępowania kontrolnego nie muszą być wykonywane w miejscu prowadzenia działalności przedsiębiorcy i nie dezorganizują pracy kontrolowanego przedsiębiorcy.

Jak twierdzą eksperci, praktyka organów podatkowych jest sprzeczna z prawem i stanowi nadużycie, bowiem terminy z ustawy o swobodzie działalności gospodarczej dotyczą wszystkich czynności kontrolnych w danym roku podatkowym. W ramach postępowania kontrolnego organ kontroli może przeprowadzić również kontrolę podatkową, w przypadku gdy w ramach postępowania kontrolnego organ kontroli rozpocznie weryfikację faktur, deklaracji, to takie działania mają charakter kontroli podatkowej, a do tej powinno się stosować przepisy z ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, które jasno ograniczają czasowo przebieg kontroli. Poza tym gromadzenie materiału dowodowego w trybie czynności sprawdzających, które w swojej istocie są czynnościami kontrolnymi, narusza poważnie zasadę zaufania podatników do organów podatkowych. Należy też podkreślić, że według ekspertów postępowanie wyjaśniające prowadzone w ramach Ordynacji podatkowej regulującej czynności sprawdzające jest trybem konkurencyjnym dla postępowania kontrolnego, co oznacza, że trybów tych nie można stosować jednocześnie lub zamiennie, a z momentem wszczęcia postępowania kontrolnego organy skarbowe tracą możliwość stosowania przepisów regulujących czynności sprawdzające. Tym samym materiał dowodowy zgromadzony podczas czynności sprawdzających postępowania kontrolnego nie powinien stanowić dowodu w postępowaniu dotyczącym kontrolowanego przedsiębiorcy zarówno podatkowym, jak i karnym skarbowym.

Panie Ministrze:
- Jakie jest Pana stanowisko w przedmiotowej sprawie?
- Czy podejmie Pan działania legislacyjne, by wyeliminować rozbieżności interpretacyjne w pojęciu kontroli i maksymalnych terminów kontroli?

Z poważaniem
Poseł Tomasz Lenz
Toruń, dnia 30 września 2009 r.

Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Finansów - z upoważnienia ministra - na interpelację nr 11861 w sprawie czasu trwania kontroli określonego w art. 83 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej

Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację posła na Sejm RP pana Tomasza Lenza w sprawie czasu trwania kontroli, określonego w art. 83 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, uprzejmie informuję.

Zgodnie z art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095, z późn. zm.), dalej: ustawa SDG, przepisy tej ustawy zawarte w rozdziale V zatytułowanym ˝Kontrola działalności gospodarczej przedsiębiorcy˝ mają zastosowanie do wszystkich kontroli prowadzonych przez organy państwa, z wyłączeniem kontroli prowadzonych na podstawie prawa wspólnotowego oraz umów międzynarodowych. W zakresie nieuregulowanym powołaną ustawą zastosowanie mają przepisy ustaw szczególnych. W postępowaniach kontrolnych prowadzonych przez organy kontroli skarbowej zastosowanie mają przeto wyłącznie przepisy ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 65, z późn. zm.) oraz ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, z późn. zm.), dalej: O.p., w zakresie nieuregulowanym w ustawie o kontroli skarbowej.

W postępowaniu kontrolnym prowadzonym przez organ kontroli skarbowej przepisy ustawy SDG nie mają zatem zastosowania, o ile w toku postępowania nie jest prowadzona kontrola podatkowa. Przepisy ustawy SDG będą miały zastosowanie wyłącznie do kontroli podatkowych prowadzonych w toku postępowania kontrolnego. Interpretacja taka znajduje potwierdzenie w zapisie art. 31 ust. 2 pkt 3 i 4 ustawy o kontroli skarbowej. Zgodnie z powołanymi przepisami użyte w ustawie o kontroli skarbowej określenia: postępowanie kontrolne i kontrola podatkowa, oznaczają odpowiednio postępowanie podatkowe i kontrolę, o których mowa kolejno w dziale IV i dziale VI O.p.

Postępowanie kontrolne nie jest więc kontrolą w rozumieniu przepisów ustawy SDG. Celem tego postępowania jest bowiem dokonanie wymiaru zobowiązania podatkowego w prawidłowej wysokości i postępowanie to utożsamiać należy z postępowaniem podatkowym prowadzonym przez organy podatkowe.

Czynności podejmowane przez inspektorów i pracowników kontroli skarbowej w trakcie prowadzonego postępowania kontrolnego (o ile w ramach postępowania nie wszczęto kontroli podatkowej) są czynnościami postępowania dowodowego prowadzonego w oparciu o regulacje rozdziału 11 ˝Dowody˝ działu IV O.p. Nie mogą być natomiast traktowane jako czynności sprawdzające w rozumieniu działu V O.p., do przeprowadzania których organy kontroli skarbowej nie mają uprawnień.

Do kontroli podatkowej prowadzonej w toku postępowania kontrolnego zastosowanie mają właściwe przepisy działu VI O.p. oraz ustawy SDG, z wyłączeniem zawiadomienia o wszczęciu kontroli podatkowej wszczętej w zakresie, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o kontroli skarbowej. Obowiązek stosowania ustawy SDG w kontroli podatkowej wynika z art. 291c O.p., zgodnie z którym do kontroli działalności gospodarczej podatnika będącego przedsiębiorcą stosuje się przepisy rozdziału 5 ustawy SDG.

Reasumując, sposób prowadzenia przez organy kontroli skarbowej postępowań kontrolnych w stosunku do przedsiębiorców znajduje podstawę w odpowiednich przepisach ustaw: o swobodzie działalności gospodarczej, Ordynacja podatkowa i o kontroli skarbowej. Wobec tego nie ma potrzeby podejmowania w tym względzie przedsięwzięć legislacyjnych w celu wyeliminowania rozbieżności interpretacyjnych.

Z poważaniem
Podsekretarz stanu Andrzej Parafianowicz
Warszawa, dnia 23 października 2009 r.
(źródło: Sejm)