e-Podatki

Usługi pośrednictwa w transakcjach międzynarodowych 2010-09-21


Usługi pośrednictwa na rzecz podatników z innych państw UE są opodatkowane w państwie siedziby usługobiorcy. W przypadku natomiast świadczenia usług na rzecz podmiotów niebędących podatnikami usługi te opodatkowane są miejsce, w którym dokonywana jest podstawowa transakcja. Problem jednak w tym, że ustawodawca nie zdefiniował co należy rozumieć pod pojęciem „dokonania podstawowej transakcji”.
Opodatkowanie usług pośrednictwa zależy od tego dla kogo świadczona jest usługa jak i gdzie się ona odbywa.

Usługi na rzecz podatników z innych państw UE

Ogólną zasadą określoną w art. 28b ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2004 r. Nr 54, poz. 535 z późn. zm.; dalej ustawy o VAT) jest, że miejscem świadczenia usług w przypadku świadczenia usług na rzecz podatnika jest miejsce, w którym podatnik będący usługobiorcą posiada siedzibę lub stałe miejsce zamieszkania, z zastrzeżeniem art. 28e, art. 28f ust. 1, art. 28g ust. 1, art. 28i, 28j i 28n. W przypadku, gdy usługi są świadczone dla stałego miejsca prowadzenia działalności tego podatnika, które znajduje się w innym miejscu niż jego siedziba lub stałe miejsce zamieszkania, miejscem świadczenia tych usług jest to stałe miejsce prowadzenia działalności. Jeżeli usługobiorca nie posiada siedziby, stałego miejsca zamieszkania lub stałego miejsca prowadzenia działalności, miejscem świadczenia usług jest miejsce, w którym zwykle prowadzi on działalność lub w którym ma on miejsce zwykłego pobytu.

W przypadku zatem usług pośrednictwa na rzecz podatników z innych państw UE zastosowanie będzie miała zasada ogólna opodatkowania w miejscu siedziby lub stałego miejsca zamieszkania usługobiorcy.

W takich przypadkach polski pośrednik powinien na postawie § 25 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 listopada 2008 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 212, poz. 1337 z późn. zm.) wystawiać zwykłe faktury, z tym że nie zawierają one stawki i kwoty podatku oraz kwoty należności wraz z podatkiem. Faktura ta powinna zawierać numer, pod którym nabywca usługi jest zidentyfikowany na potrzeby podatku od wartości dodanej na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju oraz informację, że zobowiązanym do rozliczenia tego podatku jest nabywca usługi, lub odesłanie do odpowiedniego przepisu dyrektywy, na podstawie którego zobowiązanym do rozliczenia tego podatku jest nabywca usługi.

Przykład
Firma świadczy usługi pośrednictwa w dostawach towarów handlowych z Niemiec do Polski. Zgodnie z umowami zawartymi z firmami niemieckimi (podającymi dla celów transakcji niemiecki numer identyfikacji dla potrzeb podatku od wartości dodanej) uzyskuje obrót z tytułu prowizji, która uzależniona jest od ilości towarów sprzedanych w Polsce.
Ponieważ zgodnie z zasadą ogólną miejscem opodatkowania usługi pośrednictwa będą Niemcy to pośrednik powinien wystawić zwykłą fakturę z tym że nie powinna ona zawierać stawki i kwoty podatku oraz kwoty należności wraz z podatkiem. Faktura ta powinna zawierać numer, pod którym dany nabywca usługi w Niemczech jest zidentyfikowany na potrzeby podatku od wartości dodanej oraz informację, że jest on zobowiązany do rozliczenia podatku jest nabywca usługi.

Pośrednictwo w nieruchomościach

Wyjątkiem od zasady że usługi pośrednictwa wykonywane na rzecz podatników są opodatkowane w państwie usługobiorcy są usług świadczone przez pośredników w obrocie nieruchomościami. Są one zawsze opodatkowane w państwie położenia nieruchomości. Na podstawie bowiem art. 28e ustawy o VAT miejscem świadczenia usług związanych z nieruchomościami, w tym m.in. usług świadczonych przez pośredników w obrocie nieruchomościami jest miejsce położenia nieruchomości.

Jeżeli zatem nieruchomość położona jest w Polsce to usługi pośrednictwa w jej sprzedaży czy kupnie będą opodatkowane w Polsce według stawki 22% niezależnie od tego czy będą wykonywane na rzecz podatnika z innego państwa UE czy też podmiotu nie będącego podatnikiem.

Jeżeli zaś nieruchomość położona jest w innym państwie UE to usługi pośrednictwa w jej sprzedaży czy kupnie wykonywane na rzecz podmiotu nie będącego podatnikiem są opodatkowane w tym państwie według przepisów tam obowiązujących. Oznacza to, że jeżeli dla takiego podmiotu polski pośrednik świadczy usługę pośrednictwa dotyczącą sprzedaży nieruchomości w innym państwie UE, to tam powinien rozliczyć z tego tytułu podatek od wartości dodanej.

W przypadku zaś świadczenia takich usług na rzecz podatnika w państwie położenia nieruchomości (w przypadku gdy polski pośrednik nie jest zarejestrowany dla potrzeb podatku od wartości dodanej w państwie położenia nieruchomości), to wystawia zwykłą fakturę z tym że nie zawiera ona stawki i kwoty podatku oraz kwoty należności wraz z podatkiem (§ 25 ust. 1 i ust. 2 ww. rozporządzenia). Zagraniczny podatnik w państwie położenia nieruchomości rozliczy zaś tę usługę pośrednictwa jako import usług.

Usługi na rzecz podmiotów nie będących podatnikami

Na podstawie zaś art. 28d ustawy o VAT miejscem świadczenia usług na rzecz podmiotów niebędących podatnikami przez pośredników działających w imieniu i na rzecz osób trzecich jest miejsce, w którym dokonywana jest podstawowa transakcja.

Jest to szczególna zasada w odniesieniu do miejsca świadczenia usług na rzecz podmiotów niebędących podatnikami, świadczonych przez pośredników działających w imieniu i na rzecz osób trzecich. W takim przypadku miejscem świadczenia jest miejsce, w którym dokonywana jest podstawowa transakcja. Problem jednak w tym że ustawodawca nie zdefiniował co należy rozumieć pod pojęciem „dokonania podstawowej transakcji”.

Według dyrektywy Rady 2008/8/WE z dnia 12 lutego 2008 r. zmieniającej w art. 46 dyrektywę 2006/112/WE w odniesieniu do miejsca świadczenia usług (Dz. Urz. UE L 44 z 20.02.2008, str. 11) miejscem świadczenia usług na rzecz osób niebędących podatnikami przez pośrednika działającego w imieniu i na rzecz osób trzecich jest miejsce, w którym dokonywana jest podstawowa transakcja zgodnie z przepisami niniejszej dyrektywy.
Na podstawie art. 228 dyrektywy 2006/112/WE państwa członkowskie, na terytorium których dokonywana jest dostawa towarów lub świadczenie usług, mogą zezwolić na pominięcie niektórych obowiązkowych danych w dokumentach lub notach uznawanych za fakturę… Wskazywałoby to na to że pod pojęciem „dokonania transakcji” należałoby uznać miejsce świadczenia usług. Według zaś Słownika Języka Polskiego PWN Warszawa 2004 r. słowo „dokonywać” oznacza doprowadzić coś do końca. Powyższe wskazywałoby zatem że przez pojęcie „dokonywania podstawowej transakcji” należałoby rozumieć miejsce gdzie są one świadczone w rozumieniu ustawy o VAT i ww. Dyrektywy. Przyjmując taką wykładnię należałoby uznać w przypadku świadczenia usług pośrednictwa na rzecz podmiotów niebędących podatnikami, mających siedzibę, stałe miejsce zamieszkania lub miejsce zwykłego pobytu poza terytorium Wspólnoty, a dotyczących usług o których mowa w art. 28l ustawy o VAT miejscem świadczenia usług pośrednictwa byłoby miejsce, gdzie podmioty te posiadają siedzibę, stałe miejsce zamieszkania

Dotyczyłoby pośrednictwa w zakresie usług:
1) sprzedaży praw lub udzielania licencji i sublicencji, przeniesienia lub cesji praw autorskich, patentów, praw do znaków fabrycznych, handlowych, oddania do używania wspólnego znaku towarowego albo wspólnego znaku towarowego gwarancyjnego, albo innych pokrewnych praw,

2) reklamy,

3) doradczych, inżynierskich, prawniczych, księgowych oraz podobnych usług, w tym w szczególności usług:
a) doradztwa w zakresie sprzętu komputerowego (PKWiU 72.1),
b) doradztwa w zakresie programowania (PKWiU 72.2),
c) prawniczych, rachunkowo-księgowych, badania rynków i opinii publicznej, doradztwa w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzania (PKWiU 74.1),
d) architektonicznych i inżynierskich (PKWiU 74.2) – z zastrzeżeniem art. 28e,
e) w zakresie badań i analiz technicznych (PKWiU 74.3),

4) przetwarzania danych, dostarczania informacji oraz usług tłumaczeń,

5) bankowych, finansowych, ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych, z wyjątkiem wynajmu sejfów przez banki,

6) dostarczania (oddelegowania) personelu,

7) wynajmu, dzierżawy lub innych o podobnym charakterze, których przedmiotem są rzeczy ruchome, z wyjątkiem środków transportu, za które uznaje się również przyczepy i naczepy oraz wagony kolejowe,

8) telekomunikacyjnych,

9) nadawczych radiowych i telewizyjnych,

10) elektronicznych,

11) polegających na zapewnieniu dostępu do systemów gazowych lub elektroenergetycznych,

12) przesyłowych:
a) gazu w systemie gazowym,
b) energii elektrycznej w systemie elektroenergetycznym,

13) bezpośrednio związanych z usługami, o których mowa w pkt 11 i 12,

14) polegających na zobowiązaniu się do powstrzymania się od dokonania czynności lub posługiwania się prawem, o których mowa w pkt 1-13

A zatem szczególne zasady dotyczące miejsca świadczenia ww. usług dotyczyłyby również usług pośrednictwa. Pośrednictwo w zakresie ww. usług opodatkowane byłoby w państwie, gdzie nabywcy posiadają siedzibę, stałe miejsce zamieszkania lub miejsce zwykłego pobytu. Skoro bowiem według przepisów ustawy o VAT i dyrektywy usługi te (podstawowa transakcja) traktuje się jako świadczone w państwach spoza wspólnoty, to należałoby uznać że są one tam dokonywane. Te szczególne zasady dotyczą jednak świadczenia tych usług na rzecz osób spoza Wspólnoty niebędących podatnikami. W przypadku zatem usług pośrednictwa dotyczących ww. usług świadczonych na rzecz osób spoza Wspólnoty niebędących podatnikami należałoby uznać że również nie będą podlegały opodatkowaniu w Polsce.

Odliczenie VAT

Na podstawie art. 86 ust. 8 pkt 1 ustawy o VAT podatnik ma również prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, jeżeli importowane lub nabyte towary i usługi dotyczą dostawy towarów lub świadczenia usług przez podatnika poza terytorium kraju, jeżeli kwoty te mogłyby być odliczone, gdyby czynności te były wykonywane na terytorium kraju, a podatnik posiada dokumenty, z których wynika związek odliczonego podatku z tymi czynnościami. A zatem pomimo że pośrednik wykonuje usługi które mogą nie być opodatkowane w Polsce, to ma prawo do odliczenia VAT od zakupów związanych z wykonywaniem tych usług.

Podstawa prawna:

art. 2 Dyrektywy Rady 2008/8/WE z dnia 12 lutego 2008 r. zmieniającej dyrektywę 2006/112/WE w odniesieniu do miejsca świadczenia usług (Dz. Urz. UE L 44 z 20.02.2008);

art. 46, art. 228 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347 z 11.12.2006);

art. 28b, art. 28d, art. 28l, art. 86 ust. 8 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2004r. Nr 54, poz. 535 z późn. zm.);

§ 25 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 listopada 2008r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 212, poz. 1337 z późn. zm.).

(źródło: Wskazówki podatkowe)