e-Podatki

Odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa nie zabezpiecza podatnika 2010-03-30


Odpowiedź Ministerstwa Finansów na interpelację poselską w sprawie poprawionej interpretacji podatkowej, która nie chroni podatnika.

Interpelacja nr 13779 do ministra finansów w sprawie poprawionej interpretacji podatkowej, która nie chroni podatnika

Szanowny Panie Ministrze! Do mojego biura poselskiego wpływają interwencje w sprawie poprawionej interpretacji podatkowej, która nie chroni podatnika. Sądy twierdzą, że tylko interpretacja prawa podatkowego chroni podatników. Odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa nie daje takiego bezpieczeństwa.

Podatnicy, którzy chcą zyskać ochronę poprzez uzyskanie interpretacji podatkowej, mogą wpaść w pułapkę. W interpretacji tej minister wyjaśnia, jak się zachować w danej sytuacji podatkowej. Jeżeli podatnik nie zgadza się z opinią ministra, musi wystąpić do niego z prośbą o usunięcie naruszenia prawa. Zdaniem sądów administracyjnych, pomimo zmiany stanowiska ministra finansów, w odpowiedzi na wezwanie w obrocie prawnym zostaje interpretacja i to ona jest wiążąca dla organów podatkowych. Jak podkreślają zainteresowani, takie stanowisko jest dla nich bardzo krzywdzące i niesprawiedliwe.

Mając na uwadze powyższe, proszę Pana Ministra o zainteresowanie się niniejszą sprawą. W związku z powyższym zwracam się z pytaniami do Pana Ministra:
1. Jak Pan ocenia tę sytuację i czym ją uzasadnia?
2. Jakie kroki zamierza Pan podjąć, aby zmienić tę sytuację, która jest niekorzystna i krzywdząca dla podatników?

Z poważaniem
Poseł Jarosław Rusiecki
Ostrowiec Świętokrzyski, dnia 21 grudnia 2009 r.

Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Finansów - z upoważnienia ministra - na interpelację nr 13779 w sprawie poprawionej interpretacji podatkowej, która nie chroni podatnika

Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na interpelację posła na Sejm RP pana Jarosława Rusieckiego z dnia 21 grudnia 2009 r. przekazaną przy piśmie z dnia 18 stycznia 2010 r., nr SPS-023-13779/10, w sprawie poprawionej interpretacji podatkowej, która nie chroni podatnika, uprzejmie wyjaśniam, co następuje.

Przepisy regulujące instytucję interpretacji przepisów prawa podatkowego zawarte w rozdziale 1a działu II ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 770 ze zm., zwanej dalej O.p.) nie zawierają regulacji statuującej możliwość zaskarżania interpretacji w toku postępowania prowadzonego przez organy je wydające. Mocą art. 14c § 3 O.p. interpretacja indywidualna zawierać ma natomiast pouczenie o prawie wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Z kolei w art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270, ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) wskazano, że jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi (z takim przypadkiem mamy do czynienia przy interpretacji indywidualnej), skargę na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydawaną w indywidualnej sprawie można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dopowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu interpretacji indywidualnej - do usunięcia naruszenia prawa. W takiej sytuacji skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzieli odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa (art. 53 § 2 P.p.s.a.).

Z powyższych przepisów wynika zatem, że w przypadku aktów stosowania prawa (w tym interpretacji indywidualnych) wezwanie organu do usunięcia naruszenia prawa jest wyrazem jednoznacznego niezadowolenia uprawnionego podmiotu z treści danego aktu i jednocześnie bezpośrednią zapowiedzią jego zaskarżenia do sądu administracyjnego. Stanowi bowiem wymóg, który należy spełnić, aby móc skorzystać ze środka prawnego w postaci skargi.

Z cytowanego powyżej przepisu art. 53 § 2 P.p.s.a. wynika, że reakcją organu może być albo odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, albo pozostanie biernym w przedmiocie udzielenia odpowiedzi na wezwanie, przy czym oba te przypadki mają wskazany wyżej wpływ na sposób liczenia terminu do wniesienia skargi na akt objęty wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa.

Udzielenie odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa ma takie znaczenie, iż organ informuje stronę, że nie stwierdził zarzucanego przez nią naruszenia prawa, a zatem brak jest podstaw do zmiany interpretacji.

W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest stanowisko, iż w sytuacji gdy na skutek wezwania do usunięcia naruszenia prawa organ stwierdzi, że istotnie akt został przez niego podjęty z naruszeniem prawa, wówczas konieczne staje się uruchomienie dostępnych temu organowi środków prawnych służących przywróceniu stanu zgodnego z prawem. W przypadku interpretacji indywidualnej zasadność wezwania do usunięcia naruszenia prawa powinna skutkować uruchomieniem z urzędu procedury jej zmiany przewidzianej w art. 14e § 1 O.p. (vide wyrok z dnia 15 kwietnia 2009 r., sygn. akt III SA/Wa 212/09, wyrok z dnia 31 lipca 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 2022/08).

Zgodnie z art. 14e O.p. minister właściwy do spraw finansów publicznych może z urzędu zmienić wydaną interpretację ogólną lub indywidualną, jeżeli stwierdzi jej nieprawidłowość, uwzględniając w szczególności orzecznictwo sądów, Trybunału Konstytucyjnego lub Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości.

Z kolei art. 14b § 6 O.p. stanowi, iż minister właściwy do spraw finansów publicznych w celu zapewnienia jednolitości wydawanych wiążących interpretacji i usprawnienia obsługi wnioskodawców może w drodze rozporządzenia upoważnić podległe organy do wydawania interpretacji indywidualnych w jego imieniu i w ustalonym zakresie określając jednocześnie właściwość rzeczową i miejscową upoważnionych organów. Wykładnia językowa tego przepisu wskazuje, że dotyczy on tylko wydawania interpretacji indywidualnych. Nie nawiązuje on do kwestii związanych ze zmianą interpretacji indywidualnej. Treść tej normy nie daje zatem żadnych podstaw do przyjęcia na gruncie wykładni językowej, że ma ona zastosowanie do art. 14e O.p. Zestawiając treść norm art. 14b § 1 O.p. i 14e O.p. z dyspozycją art. 14b § 6 O.p. dochodzi się zatem do wniosku, iż właściwym do zmiany interpretacji indywidualnej jest tylko minister finansów, który nie może tej kompetencji przekazać innemu organowi podatkowemu (vide postanowienie NSA z dnia 09.12.2009 r., sygn. akt II FZ 463/09).

Mając powyższe na uwadze, Ministerstwo Finansów podjęło kroki mające na celu zabezpieczenie interesów wnioskodawców, ustalając odpowiednią procedurę zmiany interpretacji następującej po wniesieniu przez wnioskodawcę wniosku o usunięcie naruszenia prawa (lub/i późniejszej skargi).

W przyjętej procedurze organ upoważniony, o którym mowa w rozporządzeniu ministra finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr. 122, poz. 770, ze zm.), w przypadku powzięcia wątpliwości co do prawidłowości wydanej interpretacji, występuje do ministra finansów z jednoczesnym podkreśleniem, iż na etapie złożonego wezwania do usunięcia naruszenia prawa zachodzi konieczność analizy wydanej interpretacji indywidualnej pod kątem jej zmiany.

W sytuacji zaś gdy w wyniku powyższych działań minister finansów dokona zmiany interpretacji w trybie art. 14e O.p., organ upoważniony w odpowiedzi na skargę na interpretację, która z urzędu została zmieniona, powinien wnieść do sądu o umorzenie postępowania w sprawie skargi na tę interpretację (nawet wówczas, gdy zmiana dokonana przez ministra finansów nie uwzględnia w całości stanowiska wnioskodawcy). Zauważyć bowiem należy, że w przypadku zmiany z urzędu interpretacji indywidualnej zostaje ponownie uruchomiony cały tryb postępowania skargowego, tj. wnioskodawca może wezwać organ do usunięcia naruszenia prawa, a następnie wnieść skargę do WSA.

Ponadto gdy skarga na interpretację indywidualną zostanie już wniesiona do sądu administracyjnego, oprócz trybu przewidzianego w art. 14e O.p., przyjęto, iż zastosowanie znajduje art. 54 § 3 P.p.s.a., który reguluje instytucję autokontroli. Zgodnie z tym przepisem organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Celem autokontroli jest umożliwienie organom administracji publicznej ponownej weryfikacji własnego działania (bądź zaniechania) bez konieczności angażowania sądu administracyjnego w ocenę jego zgodności z prawem. W związku z takim brzmieniem przepisu stwierdzono, iż organem właściwym do uwzględnienia skargi w trybie autokontroli będzie organ, który wydał daną interpretację, tzn. organ upoważniony na podstawie art. 14 § 6 O.p., tj. właściwy dyrektor izby skarbowej.

Treść art. 54 § 3 P.p.s.a. wskazuje, że warunkiem skorzystania z uprawnienia do autokontroli jest uwzględnienie skargi w całości, a więc uznanie za uzasadnione zarówno zarzutów oraz wniosków skargi, jak i wskazanej w niej podstawy prawnej - B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat Komentarz do art. 54 ustawy System Informacji Prawnej Lex 24/2009. Ponieważ zaś tryb określony w art. 54 § 3 P.p.s.a. jest trybem autonomicznym w stosunku do przewidzianego w art. 14e O.p., to w jego ramach organ może jedynie uwzględnić w całości zarzuty zawarte w skardze. Nie ma zaś prawa do uznania ich w części bądź do wykroczenia poza zarzuty podniesione w skardze.

W ocenie Ministerstwa Finansów na podstawie art. 54 § 3 P.p.s.a. oraz na podstawie art. 14 b § 1 i § 6 O.p. w związku z § 2 ust. 1 rozporządzenia ministra finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego organ, którego działanie zaskarżono, uwzględniając skargę w całości, wydaje interpretację indywidualną, w której jednocześnie zmienia zaskarżoną interpretację. Organem uprawnionym do działania w ww. trybie jest upoważniony przez ministra finansów do wydawania interpretacji indywidualnych dyrektor izby skarbowej.

Mając jednocześnie na uwadze, że uwzględnienie skargi w trybie autokontroli z reguły powoduje, iż postępowanie sądowo-administracyjne w sprawie staje się bezprzedmiotowe, organ upoważniony, przekazując skargę wraz z aktami sądowi administracyjnemu (art. 54 § 2 P.p.s.a.), winien w przypadku uwzględniania zarzutów skargi w całości wnieść o umorzenie postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a.

Jednocześnie należy wskazać, iż w chwili obecnej minister finansów jest stroną sporu w sprawie o sygn. I FSK 1956/08 zawisłej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Rozstrzygnięcie dokonane przez sąd w tej sprawie pozwoli na zweryfikowanie poprawności przyjętych rozwiązań i podjęcie kroków mających na celu wyjaśnienie sytuacji prawno-podatkowej wnioskodawców, którzy otrzymali odpowiedzi na wezwania do usunięcia naruszenia prawa, w których organ stwierdził, że interpretacja została wydana z naruszeniem prawa.

Z poważaniem
Podsekretarz stanu
Maciej Grabowski
Warszawa, dnia 2 lutego 2010 r.

(źródło: Sejm)