e-Podatki

Odpowiedzialność księgowej zależy od kontrolującego. 2005-11-29


Zmiany w Ordynacji podatkowej od 1 września wprowadziły dualizm między kontrolą UKSu i urzędu skarbowego. Osoba zajmująca się rozliczeniami podatnika może ponieść odpowiedzialność karną skarbową albo jej uniknąć zależnie od tego, kto ją skontroluje.


(…) Do 1 września, bez względu na to, jaki organ kontrolował podatnika (urząd kontroli skarbowej czy urząd skarbowy), po wykryciu błędów w rozliczeniach wydawana była decyzja, a następnie wszczynane postępowanie karne skarbowe. Odpowiedzialność ponosiły zarząd, dyrektor finansowy lub główna księgowa.
Po tej dacie zmieniły się jednak przepisy ordynacji podatkowej. Chodzi przede wszystkim o art. 81b, który stanowi, że po zakończeniu kontroli podatkowej można złożyć korektę deklaracji.
Dotyczy to jednak tylko tej kontroli, którą wszczął urząd skarbowy. Jeżeli wykryje on w dokumentach podatnika błędy i powiadomi o tym zainteresowanego, ten może złożyć korektę.
Gdy tak się stanie, organ nie wydaje decyzji, co oznacza, że odpowiedzialnych za rozliczenia podatnika, np. księgowej, nie dotkną konsekwencje karne skarbowe. W praktyce wydaje się to mało prawdopodobne, ale z przepisów wynika taka właśnie możliwość. U podłoża leży zaś to, że cały proces sprawdzania rozliczeń podatnika podzielony jest na kontrolę i postępowanie podatkowe.

Z art. 16 i 16a kodeksu karnego skarbowego wynika zaś, że przy prawnie skutecznej korekcie deklaracji nie karze się przedsiębiorcy także wtedy, gdy poprawi on swoje błędy po postępowaniu kontrolnym, byleby nastąpiło to przed postępowaniem podatkowym.

Należy uznać, że skoro ustawodawca wprowadził podział postępowań dla potrzeb kontroli przeprowadzanych przez urzędników skarbowych, a w efekcie dualizm karania zależnie od tego, kto kontroluje podatnika, to musiał mieć w tym jakiś cel.

W wyniku owego zróżnicowania sytuacja tych, do których trafił urzędnik kontroli skarbowej, wygląda zupełnie inaczej niż tych, u których gości pracownik urzędu skarbowego. Ponieważ podział na kontrolę i postępowanie podatkowe uks nie dotyczy, nie ma szans na korektę po rozpoczęciu czynności sprawdzających poprawność rozliczeń przedsiębiorcy. Inspektor na zakończenie swojej pracy zawsze musi wydać decyzję, w której wskazuje karę finansową.
Co więcej, przepisy ordynacji wprowadzają nie tylko dualizm między kontrolą uks i urzędu skarbowego, ale również między CIT i VAT. Rzecz w tym, że wszystkie zasady co do skutków wykrycia błędów w trakcie kontroli dotyczą podatku dochodowego od osób prawnych. Nie mają już jednak zastosowania w VAT, w którym niemożliwe jest skorygowanie deklaracji, jeżeli okres, którego ona dotyczy, stał się przedmiotem kontroli.
Dopóki przepisy nie zostaną zmienione, podatnicy raz zapłacą karę, a kiedy indziej jej unikną, mimo identycznej sytuacji faktycznej. Jedyna różnica będzie wiązała się z osobą kontrolującego. (…)

(źródło: Rzeczpospolita 28/11/2005)