e-Podatki

Założenia do projektu ustawy o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa 2009-09-29


Ministerstwo Finansów opublikowało w poniedziałek na swojej stronie internetowej założenia do zmian w ustawie Ordynacja podatkowa. Oto fragmenty tego projektu w zakresie podmiotów, na które ma oddziaływać projektowana ustawa oraz zakres proponowanych zmian.

(…)

Projekt z dnia 25 września 2009 r.

Ministerstwo Finansów


Założenia

do projektu ustawy o zmianie ustawy

- Ordynacja podatkowa


Warszawa, wrzesień 2009 r.


I. Syntetyczne przedstawienie założeń projektu.


1. Aktualny stan stosunków społecznych w dziedzinie, której dotyczyć ma projektowana ustawa.


Ustawa – Ordynacja podatkowa stanowi kodyfikację podstawowych reguł funkcjonowania systemu podatkowego i zasad działania aparatu skarbowego. Ordynacja podatkowa ze względu na swój kodeksowy charakter zajmuje szczególnie ważne miejsce w systematyce prawa podatkowego. Jest to akt prawny o fundamentalnym znaczeniu dla stosowania prawa podatkowego i sposobie podejścia przez aparat skarbowy do podatników. Sprawy podatkowe stanowią natomiast jeden z ważniejszych punktów stycznych między obywatelami a administracją.

Ostatnia nowelizacja ustawy – Ordynacja podatkowa została przeprowadzona w 2008 r. i była częścią „Pakietu na rzecz rozwoju przedsiębiorczości”, co determinowało zakres zmian objętych projektem.

Zarówno zmieniające się otoczenie prawne jak i dynamika zmian w życiu gospodarczym rodzi potrzebę wprowadzenia zmian w Ordynacji podatkowej. Uzasadnieniem są również aktualne orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego i sądów administracyjnych. (…)

(…)

5. Podmioty, na które ma oddziaływać projektowana ustawa.

Projektowana ustawa będzie oddziaływać na:

1) osoby będące byłymi wspólnikami rozwiązanych spółek cywilnych,

2) podatników składających deklaracje za pomocą środków komunikacji elektronicznej,

3) podatników występujących o udzielenie pomocy publicznej,

4) banki i spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe,

5) podatników, wobec których stosowana będzie procedura wzajemnego

porozumiewania się w sprawie unikania podwójnego opodatkowania,

6) podatników, których działalność wskazuje na prowadzenie nieujawnionej i

nieopodatkowanej działalności, w tym podmiotów dokonujących transakcji za

pośrednictwem Internetu,

7) usługodawców świadczących usługi drogą elektroniczną w rozumieniu przepisów

o świadczeniu usług drogą elektroniczną, w tym przedsiębiorców oraz organy

administracji publicznej. (…)


(…)


II. Zakres proponowanych zmian.


1. Przepisy prawa materialnego.


a) Ułatwienie składania deklaracji w formie elektronicznej.

Zgodnie z art. 3b § 2 pkt 1 ustawy – Ordynacja podatkowa minister właściwy do spraw

finansów publicznych w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw informatyzacji

określi, w drodze rozporządzenia strukturę logiczną deklaracji i podań składanych za pomocą

środków komunikacji elektronicznej. W rozporządzeniach Ministra Finansów, będących

wykonaniem przedmiotowego upoważnienia, struktury logiczne deklaracji i podań,

stanowiące załączniki do tych rozporządzeń, liczą kilkaset stron. Przykładowo w załączniku

nr 1 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 grudnia 2007 r. w sprawie struktury

logicznej deklaracji i podań, sposobu ich przesyłania oraz rodzajów podpisu elektronicznego,

którymi powinny być opatrzone (Dz. U. Nr 246, poz. 1820, z późn. zm.) liczącym ponad 70

stron, w którym został określony format danych XML (XSD) wyznaczających strukturę

deklaracji i podań są zawarte m. in. dane adresowe urzędów skarbowych oraz nazw państw.

Trzeba tu nadmienić, że jakakolwiek zmiana urzędu skarbowego (utworzenie lub likwidacja)

lub zmiana nazwy państwa powoduje konieczność wydania nowego rozporządzenia i

publikacji nowego załącznika określającego format danych XML (XSD), uwzględniającego

zaistniałe zmiany. Podkreślić należy, że każda zmiana przepisów prawa podatkowego

pociągająca za sobą konieczność zmiany wzoru deklaracji w formie „papierowej” rodzi

konieczność zmiany odpowiedniej struktury logicznej, której forma graficzna z reguły ma

objętość kilkudziesięciu stron. Przykładowo wzory zeznań rocznych w podatku dochodowym

od osób fizycznych zmieniane są corocznie, w każdym więc roku podatkowym konieczna

będzie obszerna nowelizacja rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie struktury logicznej

deklaracji i podań, sposobu ich przesyłania oraz rodzajów podpisu elektronicznego, którymi

powinny być opatrzone. Na gruncie obecnego stanu prawnego, na przestrzeni kilku lat,

objętość wszystkich załączników do rozporządzeń wydawanych na podstawie wskazanych

upoważnień wynosić będzie kilka (kilkanaście) tysięcy stron, na co składać się będą przede

wszystkim struktury logiczne kolejnych wersji deklaracji podatkowych. Ponadto weryfikacja

struktury elektronicznej deklaracji, w toku procesu legislacyjnego, jest procesem znacznie

trudniejszym niż weryfikacja „papierowego” wzoru deklaracji, jako że wymaga wiedzy

specjalistycznej oraz przeprowadzenia czasochłonnych testów. Jednocześnie należy

zaznaczyć, iż struktury logiczne deklaracji mają charakter techniczno-informatyczny

i w praktyce zainteresowane jest nimi określone grono osób, przede wszystkim informatyków

tworzących programy komputerowe do obsługi tych deklaracji. Dla większości podmiotów,

które będą składać deklaracje w formie elektronicznej istotny jest jedynie dostęp do deklaracji

w formie elektronicznej na stronie internetowej Ministerstwa Finansów, tzw. wizualizacja, a

nie informatyczne zasady tworzenia tej deklaracji zawarte w odpowiedniej strukturze

logicznej.

Wobec powyższego proponuje się, aby minister właściwy do spraw finansów publicznych w

porozumieniu z ministrem właściwym do spraw informatyzacji publikował na stronie www.edeklaracje.

gov.pl oraz na stronie Biuletynu Informacji Publicznej Ministerstwa Finansów

format danych XML (XSD) wyznaczający strukturę logiczną deklaracji oraz podań jak

również strukturę opisu wzorów deklaracji oraz podań w postaci schematu XSD. Byłoby to

rozwiązanie analogiczne jak w odniesieniu do podań i wniosków, o których mowa w art. 58

ust. 2 ustawy z dnia z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym (Dz. U. Nr 130,

poz. 1450, z późn. zm.). Tryb uzgodnień i publikacji wzorów deklaracji oraz udostępnianych

na stronie internetowej Ministerstwa Finansów oraz BIP będzie przedmiotem regulacji

wewnętrznych, zaś termin ich obowiązywania będzie tożsamy z terminem obowiązywania

wzorów papierowych określonych w rozporządzeniach Ministra Finansów. Projektowany tryb

publikacji wzorów deklaracji i podań powinien dotyczyć wzorów ogłaszanych po dniu

wejścia w życie przedmiotowej nowelizacji. Projektowane rozwiązanie uprości kontakty

podatników z administracją skarbową w formie elektronicznej. Taki sposób publikacji

zmniejszy w znacznym stopniu objętość Dzienników Ustaw, a w konsekwencji koszty

związane z ogłaszaniem aktów normatywnych.

Podkreślić jednak należy, że format danych XML (XSD) wyznaczający strukturę

logiczną deklaracji i podań oraz struktura opisu wzorów deklaracji i podań w postaci

schematu XSD powinny być zgodne z przepisami ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o

informatyzacji i działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. Nr 64, poz.

565, z późn. zm.) oraz z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 października

2005 r. w sprawie minimalnych wymagań dla systemów teleinformatycznych (Dz. U. Nr 212,

poz. 1766). Uproszczenie formy publikacji struktur logicznych konkretnych deklaracji i

podań w żadnym razie nie prowadzi więc do odformalizowania publikacji standardów

informatycznego formatu danych. Te ogólne standardy będą nadal określane w aktach

prawnych.

Analogiczną zmianę jak w art. 3b § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej należy wprowadzić

w art. 10b ust. 2 pkt 1 ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników.


b) Zmiana zasad ustalania wysokości stawki odsetek za zwłokę.

Proponuje się, aby stawka odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych (art. 56 § 1 ustawy –

Ordynacja podatkowa) wynosiła 200% podstawowej stopy oprocentowania kredytu

lombardowego powiększone o 2 punkty procentowe, ale nie mniej niż 8%. Ponadto

podwyższenie stawki zwiększy skłonność podatników do regulowania w pierwszej kolejności

należności publicznoprawnych. Podwyższenie stawki odsetek za zwłokę od zaległości

podatkowych o 2 punkty procentowe obecnie wyraźnie zróżnicuje tą stawkę od stawek

kredytów komercyjnych. Docelowo należy wprowadzić minimalną stawkę odsetek za zwłokę

niezależną od skali obniżek stopy oprocentowania kredytu lombardowego. Bezpieczeństwo

finansów publicznych wymaga zatrzymania obniżek stawek odsetek za zwłokę na pewnym

poziomie gwarantującym dyscyplinujący (sankcyjny) charakter odsetek za zwłokę od

zaległości podatkowych. Proponuje się tu dolny limit stawki odsetek za zwłokę w wysokości

8 %.


c) Zmiana zasad udzielania ulg w spłacie zobowiązań podatkowych.

Mając na względzie, że programy pomocowe w formie rozporządzeń Rady Ministrów w

przypadku udzielenia pomocy publicznej na szkolenia, na zatrudnienie i pomoc regionalną nie

cieszyły się dużym zainteresowaniem przedsiębiorców zasadna jest rezygnacja z wydawania

rozporządzeń Rady Ministrów w ww. obszarach pomocy. Należy zatem ograniczyć zakres

stosowania art. 67b § 4 do przypadków wymienionych w art. 67b § 1 pkt 3 lit. h, lit. i oraz lit.

m, natomiast w § 5 do przypadków wymienionych w art. 67b § 1 pkt 3 lit. h oraz lit. i.

Jednocześnie, aby całkowicie nie wyeliminować możliwości udzielania tego typu pomocy w

formie ulg podatkowych, docelowo proponuje się wprowadzenie dopuszczalności tej pomocy

w szczególnie uzasadnionych przypadkach, na warunkach określonych w art. 67b § 3 ustawy

- Ordynacja podatkowa, tj. jako pomoc indywidualną zgodną z programami rządowymi lub

samorządowymi albo udzielaną w ramach programów pomocowych określonych w

odrębnych przepisach (w drodze indywidualnej notyfikacji). Przepis art. 67b § 3 ustawy -

Ordynacja podatkowa należy więc rozszerzyć o pomoc wynikającą z przeznaczeń pomocy

określonych w obowiązującym art. 67b § 1 pkt 3 lit. f, lit. g oraz lit. l.

Wyłączenie możliwości udzielania ulg podatkowych na podstawie rozporządzeń Rady

Ministrów spowoduje konieczność występowania o zgodę Komisji Europejskiej

w każdym przypadku udzielenia pomocy indywidualnej na zatrudnienie oraz w większości

przypadków udzielania pomocy regionalnej. Zgodnie z art. 1 ust. 5 w związku z art. 13

ust. 1 akapit 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r.

uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87

i 88 Traktatu (ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń blokowych) (Dz. Urz. UE L 214

z 09.8.2008 r.), pomoc indywidualna udzielana w ramach pomocy regionalnej nie wymaga

notyfikacji Komisji Europejskiej tylko wtedy, gdy stanowi uzupełnienie programu

regionalnej pomocy inwestycyjnej (przy spełnieniu pozostałych warunków określonych w

rozporządzeniu). Należy mieć na uwadze, że pomoc regionalna może być również udzielana

w oparciu o wytyczne w sprawie krajowej pomocy regionalnej na lata 2007-2013 (Dz. Urz.

UE C 54 z 04.03.2006 r. ). Pomoc indywidualna udzielana na podstawie ww. wytycznych

wymaga jednakże każdorazowej notyfikacji KE. W związku z powyższym, w zakresie

udzielania ulg podatkowych stanowiących regionalną pomoc indywidualną, występować będą

dwa odrębne reżimy udzielania tej pomocy (pomoc zwolniona z notyfikacji i pomoc

wymagająca notyfikacji).


d) Usunięcie wątpliwości w zakresie określenia momentu zawieszenia biegu terminu

przedawnienia zobowiązania podatkowego.

Niezbędne jest wprowadzenie zmian usuwających wątpliwości, czy zaistnienie zdarzeń, o

których mowa w art. 70 § 6 ustawy – Ordynacja podatkowa w okresie od dnia terminu zapłaty

podatku do dnia 31 grudnia danego roku kalendarzowego zawiesza bieg terminu

przedawnienia. W istocie zachodzą wątpliwości czy wszczęcie postępowania

zabezpieczającego poprzez doręczenie zarządzenia w trybie przepisów o postępowaniu

egzekucyjnym w administracji – w roku kalendarzowym, w którym upłynął termin płatności

zobowiązania podatkowego, wywoła skutek prawny w postaci zawieszenia biegu terminu

przedawnienia. Odpowiedź na powyższe pytanie wymagała ustalenia początkowego terminu

przedawnienia. Autorzy komentarzy do Ordynacji podatkowej (A. Huchla Komentarz do

art. 70 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U.97.137.926), [w:]

C. Kosikowski, H. Dzwonkowski, A. Huchla, Ustawa Ordynacja podatkowa. Komentarz,

Dom Wydawniczy ABC, 2003, wyd. III. oraz Komentarz do art. 70 ustawy z dnia 29 sierpnia

1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U.05.8.60), [w:] C. Kosikowski, L. Etel, R. Dowgier,

P. Pietrasz, S. Presnarowicz, Ordynacja podatkowa. Komentarz, LEX, 2007, wyd. II.

twierdzą, iż początkiem biegu terminu przedawnienia jest pierwszy dzień roku następującego

po roku, w którym upłynął termin płatności podatku. W doktrynie prezentowany jest również

pogląd wyrażony w komentarzu do art.70 Ordynacji podatkowej (w:) B. Brzeziński,

M. Kalinowski, A. Olesińska, M. Masternak, J. Orłowski Ordynacja podatkowa. Komentarz

Dom Organizatora, Toruń 2007, w którym autorzy twierdzą, iż termin przedawnienia zaczyna

biec pierwszego dnia następującego po dniu w którym upłynął termin płatności podatku.

Kwesta zawieszenia biegu terminu przedawnienia na skutek zaistnienia zdarzeń, o których

mowa w art. 70 § 6 ustawy – Ordynacja podatkowa w okresie od dnia terminu zapłaty

podatku do dnia 31 grudnia danego roku kalendarzowego nie była natomiast rozstrzygana

przez sądy administracyjne. Okres pięcioletni, o którym mowa w art.70 § 1 Ordynacji

podatkowej – zgodnie z literalnym brzmieniem tego przepisu - rozpoczyna się zawsze

pierwszego dnia roku kalendarzowego następującego po roku, w którym upłynął termin

płatności podatku. Propozycja zmiany ostatecznie rozwiązałaby powyższe wątpliwości nie

ingerując w spory doktrynalne dotyczące art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, a umożliwiłaby

skuteczne zawieszenie terminu przedawnienia.

W celu rozwiązania problemu proponuje się przyjęcie analogicznego rozwiązania

jakie jest obecnie w art. 70 § 2 pkt 1 w przypadku wydania decyzji rozkładającej na raty lub

odraczającej termin płatności podatku. Wystąpienie przesłanek wymienionych w art. 70 § 6

w okresie po terminie płatności podatku a przed zakończeniem roku kalendarzowego, w

którym termin płatności podatku upływa powinno skutkować nierozpoczynaniem się biegu

terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Wobec powyższego w art. 70 § 6 zdanie

wstępne powinno zawierać regulację w myśl której bieg terminu przedawnienia nie

rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu w przypadku wystąpienia zdarzeń

wskazanych w tym przepisie. Konieczna będzie również zmiana art. 70 § 7 polegająca na

wskazaniu w zdaniu wstępnym tego przepisu okoliczności rozpoczęcia biegu terminu

przedawnienia; zmiana dostosowawcza do § 6.


e) Doprecyzowanie przepisów dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych

w związku z umowami w sprawie unikania podwójnego opodatkowania.

Ordynacja podatkowa określa sytuacje i terminy, w których zobowiązanie podatkowe nie

powstaje (art. 68), przedawnia się (art. 70) lub organ podatkowy odmawia uchylenia decyzji

ostatecznej z uwagi na upływ terminów przewidzianych w art. 68 lub art. 70 (art. 245 § 1 pkt

3 lit. b). Należy wprowadzić do ustawy - Ordynacja podatkowa normy proceduralne

możliwości uwzględnienia wyniku wzajemnego porozumienia bez względu na ogólne normy

przedawnienia. Modyfikacja wysokości zobowiązania podatkowego po upływie terminu

przedawnienia może dotyczyć wyłącznie kwestii będących przedmiotem wzajemnego

porozumiewania się.


f) Zwiększenie częstotliwości przekazywania przez banki i spółdzielcze kasy

oszczędnościowo-kredytowe informacji o założonych i zlikwidowanych rachunkach

bankowych związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.

W art. 82 § 2 ustawy – Ordynacja podatkowa proponuje się wprowadzenie zmian

polegających na zwiększeniu częstotliwości przekazywania przez banki i spółdzielcze kasy

oszczędnościowo-kredytowe informacji o założonych i zlikwidowanych rachunkach

bankowych związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, proponuje ustalenie

zasady przekazywania przedmiotowych informacji z miesiąca na dwa razy w miesiącu przy

przekazywaniu informacji do 7 dnia następnego okresu, tj. za okres od 1 do 15 dnia miesiąca

informacja powinna być przesyłana do 22 dnia danego miesiąca, natomiast za okres od 16

dnia miesiąca do końca miesiąca informacja powinna przesyłana w terminie do 7 dnia

następnego miesiąca. Obowiązek przekazywania informacji nie będzie dotyczył założonych w

danym miesiącu krótkoterminowych rachunkach bankowych (np. 7-dniowych, 14-dniowych),

które w momencie przekazywania informacji zostały już zlikwidowane.

Umożliwi to efektywniejsze wykorzystanie tych informacji przez organy podatkowe i w

konsekwencji usprawni pobór podatków, co może przyczynić się do zwiększenia dochodów

budżetu państwa.


g) Ograniczenie „szarej strefy” w handlu internetowym.

Szybki rozwój Internetu w Polsce, a przede wszystkim wzrastająca jego dostępność dla coraz

szerszej grupy społeczeństwa, zachęca podmioty gospodarcze do wykorzystywania Internetu

jako taniego i bardzo skutecznego kanału dystrybucji towarów i usług. Brak monitoringu

i kontroli opisywanego zjawiska przez organy podatkowe może stanowić ryzyko

występowania w obrocie elektronicznym podmiotów, które w sposób nierzetelny rozliczają

się ze swoich zobowiązań podatkowych. Istnieje uzasadnione ryzyko, iż wiele podmiotów

wybiera celowo tę formę dystrybucji, aby uniknąć płacenia podatków w danym państwie.

W świetle powyższego, głównym kierunkiem działania organów podatkowych powinno być:

- identyfikowanie czynników ryzyka w zakresie handlu elektronicznego oraz

- opracowywanie i wdrażanie metod kontroli zidentyfikowanego obszaru ryzyka.

Do realizacji zadań w zakresie handlu elektronicznego potrzebne jest opracowanie

i wdrożenie systemu nadzoru, który wymaga pozyskiwania informacji o podmiotach, co do

których istnieje podejrzenie prowadzenia za pośrednictwem Internetu nieujawnionej

i nieopodatkowanej działalności gospodarczej.

Obecnie Internet jest szeroko wykorzystywany do dokonywania sprzedaży towarów

w zakresie wskazującym na faktyczne wykonywanie działalności gospodarczej.

Z dotychczasowych analiz wynika, iż skala tego zjawiska rośnie w kolejnych latach.

Przekazywanie informacji podatkowych w zakresie handlu elektronicznego jest niezbędnym

instrumentem w wykrywaniu i zwalczaniu podatkowej przestępczości internetowej

polegającej na uchylaniu się od płacenia podatków. Niejednokrotnie osoby prowadzące taką

działalność, w celu uchylania się od opodatkowania ukrywają lub podają nieprawdziwe dane

identyfikujące. Organy podatkowe, posiadając informacje o takich transakcjach, nie są

w stanie ustalić tożsamości osoby prowadzącej nieujawnioną działalność zarobkową, a tym

samym nie mogą wszcząć i przeprowadzić kontroli i postępowania podatkowego w zakresie

e-handlu. W związku z tym, iż organy podatkowe najczęściej dysponują wyłącznie numerem

rachunku bankowego podmiotu, adresem IP, nazwą domeny internetowej lub ogłoszeniami,

reklamami dotyczącymi oferowanych w Internecie produktów, konieczne jest wyposażenie

organów podatkowych w uprawnienia do występowania do instytucji będących w posiadaniu

danych identyfikujących podmioty prowadzące nieujawnioną działalność gospodarczą

w Internecie oraz danych dotyczących transakcji zawieranych przez te podmioty za

pośrednictwem Internetu.

W celu ustalenia danych identyfikujących te podmioty oraz danych dotyczących transakcji

zawieranych przez te podmioty za pośrednictwem Internetu, organom podatkowym powinno

zostać przyznane uprawnienie do występowania do wskazanych usługodawców, którzy

gromadzą dane dotyczące podmiotów korzystających z ich usług. Celem tej regulacji byłoby

umożliwienie organom podatkowym pozyskiwania wyłącznie informacji mogących mieć

wpływ na powstanie lub wysokość zobowiązania podatkowego. Żądania organów

podatkowych powinny dotyczyć wyłącznie tych podmiotów, które zamieszczają ogłoszenia

lub reklamy, których treść wskazuje na prowadzenie przez nich działalności mogącej

powodować powstanie obowiązku podatkowego lub mającej wpływ na wysokość

zobowiązania podatkowego. Regulacja ta miałaby zastosowanie przede wszystkim

w sytuacjach prowadzenia przez reklamodawców niezgłoszonej do opodatkowania

działalności gospodarczej za pośrednictwem Internetu. Natomiast zakres przekazywanych

informacji powinien obejmować te dane, które zobowiązany (tj. usługodawca świadczący

usługi drogą elektroniczną) będzie posiadał w związku z zamieszczonym ogłoszeniem lub

reklamą, natomiast nie powinien dotyczyć innych informacji, które zobowiązany zgromadził

w związku ze swoją działalnością. Organ podatkowy będzie określać zakres żądanych

informacji oraz termin i formę ich przekazania. Podmiot (usługodawca) będzie mógł

odmówić udzielenia informacji, jeśli żądanie organu podatkowego nie spełni wymogów

określonych w ustawie. Uzyskane dane umożliwią wszczęcie i przeprowadzenie

w stosunku do podmiotów prowadzących nieujawnioną lub nieopodatkowaną działalność

gospodarczą za pośrednictwem Internetu postępowania podatkowego (kontroli podatkowej).

Projektowane przepisy ustawy – Ordynacja podatkowa powinny być zgodne z dyrektywą

2002/58/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 lipca 2002 r. dotyczącej

przetwarzania danych osobowych i ochrony prywatności w sektorze łączności elektronicznej

(Dz. Urz. UE L Nr 201 str. 37, z późn. zm.) oraz ustawą implementującą tę dyrektywę tj.

ustawą z dnia 16 lipca 2004r. – Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171, poz. 1800, z późn.

zm).

Dodatkowo zauważa się, że analogiczne rozwiązania jak przyjęte w tym zakresie w projekcie

założeń zawiera art. 1 pkt 8 rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o kontroli

skarbowej oraz niektórych innych (druk sejmowy 1852).


h) Usprawnienia w zakresie przetwarzania danych.

Obecnie podległe Ministrowi Finansów organy podatkowe (naczelnicy urzędów skarbowych)

w ramach realizacji zadań ustawowych przetwarzają dane wynikające z deklaracji. Dane te są

przetwarzane w systemie informatycznym POLTAX.

Mając jednak na względzie, że część operacji związanych z przetwarzaniem tych

danych mogłaby być wykonywana na poziomie centralnym (w Ministerstwie Finansów)

konieczne jest wprowadzenie w art. 13 ustawy – Ordynacja podatkowa regulacji

uprawniającej Ministra Finansów do przetwarzania wszystkich danych wynikających z

deklaracji składanych do naczelników urzędów skarbowych. Takie rozwiązanie pozwoli na

zwiększenie funkcjonalności systemów informatycznych znajdujących się w urzędach

skarbowych.


2. Przepisy proceduralne


a) Implementacja wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2009 r. sygn. akt

P 80/08.

Celem proponowanej nowelizacji jest umożliwienie wspólnikom rozwiązanej spółki cywilnej

składanie korekt deklaracji i zwrotu nadpłat podatków należnych tej spółce poprzez

implementację wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2009 r. sygn. akt P 80/08

(Dz. U. Nr 44, poz. 362), w którym Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 75 § 2 pkt 1 lit. b i

§ 3 oraz art. 81 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa w zakresie, w jakim nie regulują trybu

złożenia korekty deklaracji i wniosku o stwierdzenie nadpłaty podatku od towarów i usług

przez byłych wspólników rozwiązanej spółki cywilnej będącej podatnikiem tego podatku, są

niezgodne z art. 2 w związku z art. 64 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i nie są

niezgodne z art. 64 ust. 3 Konstytucji.

W wyroku tym Trybunał wskazał, że: „(...) ustawodawca podatkowy może nadawać spółce

cywilnej, występującej jako jednostka organizacyjna wspólników działająca w ich wspólnym

imieniu i w oparciu o majątek objęty wspólnością łączną, status podatnika (podmiotowość

prawnopodatkową). Powinien jednak wziąć pod uwagę niejednoznaczny sposób regulacji

statusu likwidowanej spółki cywilnej. Innymi słowy, przepisy prawa podatkowego powinny

w takim przypadku sankcjonować dorobek doktryny cywilistycznej w zakresie dalszego

istnienia spółki w likwidacji i respektować wynikające stąd uprawnienia „spółki

w likwidacji” albo ściśle odwzorowywać stan regulacji kodeksu cywilnego, wyposażając

wówczas w stosowne uprawnienia wspólników rozwiązanej spółki cywilnej.”.

Konieczne jest zatem wprowadzenie przepisu, który umożliwiałby byłym wspólnikom

rozwiązanej spółki cywilnej składanie wniosku o stwierdzenie nadpłaty przez byłych

wspólników, realizację prawa do nadpłaty oraz wskazanie sposobu podziału kwoty nadpłaty

tak jak zasugerował TK z uwzględnieniem dorobku doktryny cywilistycznej dotyczącej

likwidacji spółki cywilnej. Prawo to powinno przysługiwać osobie, która była wspólnikiem w

dacie rozwiązania spółki. Były wspólnik równocześnie z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty

będzie zobowiązany złożyć skorygowaną deklarację oraz umowę spółki aktualną na dzień jej

rozwiązania. Organ podatkowy dokona zwrotu stwierdzonej nadpłaty wszystkim osobom

będącym wspólnikami w dacie rozwiązania spółki, w proporcjach wynikających z prawa do

udziału w zysku określonego w umowie spółki; jeżeli z załączonej umowy nie wynikają te

udziały w zysku, zwrotu nadpłaty dokonuje się w równej wysokości każdemu byłemu

wspólnikowi. Trybunał Konstytucyjny w przedmiotowym wyroku wypowiedział się również

w zakresie statusu podatkowoprawnego spółki cywilnej, wskazując spółkę cywilną, jako

podatnika w podatku od towarów i usług, podatku akcyzowego, podatku leśnego, podatku

rolnego, podatku od nieruchomości, podatku od środków transportowych oraz podatku od

czynności cywilnoprawnych. Wobec powyższego projektowane uregulowania będą dotyczyć

zwrotu nadpłaty podatków, w których podatnikiem była rozwiązana spółka cywilna. Jednak z

uwagi na kodeksowy charakter regulacji w zakresie nadpłaty zawartych w ustawie –

Ordynacja podatkowa nie zachodzi potrzeba dokonywania zmian w poszczególnych ustawach

podatkowych regulujących ww. podatki.


b) Zmiana zasad w doręczaniu pism organu podatkowego podmiotom znajdującym się

w Państwach Członkowskich Unii Europejskiej.

Pięcioletni okres funkcjonowania Polski w strukturach Unii Europejskiej spowodował

rozwój kontaktów Polski z Państwami Członkowskimi na wielu płaszczyznach, w tym

również na płaszczyźnie podatkowej. Z uwagi na coraz częstsze kontakty polskich organów

podatkowych z podmiotami znajdującymi się na terenie Państw Członkowskich konieczna

jest zmiana zasad doręczania pism tym podmiotom. Proponuje się aby z wnioskiem o

doręczenie pisma organu podatkowego występował nie tylko Minister Finansów, ale także

organ podatkowy upoważniony przez Ministra Finansów (zmiana art. 154a). Przyznanie

takiego upoważnienia jest uzasadnione ze swobodą przepływu osób oraz intensywnością

kontaktów z podatnikami zamieszkującymi/przebywającymi na terytorium państw UE. Takie

rozwiązanie usprawni doręczanie pism polskich organów podatkowych. Celem proponowanej

zmiany jest ujednolicenie zasad doręczeń – wszystkie wnioski o doręczenia zarówno

przychodzące z zagranicy jak i wysyłane zagranicę będą mogły być obsługiwane przez

Ministra Finansów lub upoważniony przez niego organ. Minister Finansów, w trybie art. 14

ustawy – Ordynacja podatkowa, będzie sprawował kontrolę nad organami upoważnionymi do

doręczeń, obejmującą sposób wykonywania tego upoważnienia co do zakresu doręczeń jak

też terminowości realizacji tego zadania.


c) Zmiana zasad wszczęcia postępowania w sprawie postępowania zabezpieczającego.

Z uwagi na niejednolitą linię orzecznictwa sądów administracyjnych w zakresie wszczęcia

postępowania zabezpieczającego konieczne jest uregulowanie tej kwestii. Wydanie

postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie zabezpieczenia wykonania zobowiązań

podatkowych jest niespójne z istotą postępowania zabezpieczającego, którego zasadniczym

celem jest zagwarantowanie środków finansowych na zaspokojenie zobowiązań

podatkowych. Istotne jest zatem szybkie przeprowadzenie tego postępowania. Należy tu

odwołać się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 02.03.01 r.

sygn. akt III 28/00, w którym Sąd stwierdził, że: „Zabezpieczenie jest instytucją, której celem

jest ochrona przyszłych interesów wierzyciela. Ma ona zapewnić wykonanie przez

zobowiązanego /podatnika/ ciążącego na nim obowiązku. Jest ono w istocie postępowaniem

pomocniczym w stosunku do postępowania egzekucyjnego. To, że zabezpieczenie następuje w

trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 33 par. 7 Ordynacji

podatkowej) nie może być utożsamiane z postępowaniem egzekucyjnym, gdyż w jego wyniku

nie dochodzi do wykonania zobowiązania podatkowego. Z drugiej zaś strony usytuowanie

przepisów o zabezpieczeniu w Dziale III Ordynacji podatkowej i odesłanie do przepisów o

postępowaniu egzekucyjnym w administracji przemawia za tym, że do przepisów tych nie

mają zastosowania zasady ogólne postępowania oraz przepisy dotyczące wszczęcia

postępowania, zawarte w Ordynacji podatkowej. Oznacza to przede wszystkim, że na organie

podatkowym nie ciążył obowiązek wydania postanowienia o wszczęciu postępowania

zabezpieczającego. Wydanie takiego postanowienia i prowadzenie postępowania z wszelkimi

rygorami określonymi w Dziale IV Ordynacji podatkowej kłóciłoby się z ratio legis

postępowania zabezpieczającego, którego istota polega na skutecznym zabezpieczeniu

realizacji przyszłych zobowiązań podatkowych.”. Gdyby orzecznictwo sądów

administracyjnych w sposób jednolity przyjmowało wykładnię systemową i celowością

zaprezentowaną w wyżej wymienionym wyroku zmiany ustawowe nie byłyby konieczne. Jak

wcześniej wskazano orzecznictwo sądów administracyjnych nie jest w tej materii jednolite.

To uzasadnia wprowadzenie w art. 165 § 5 ustawy – Ordynacja podatkowa uregulowania

pozwalającego na prowadzenie postępowania zabezpieczającego „przedwymiarowego” bez

wydania postanowienia o jego wszczęciu. Przesłanki uprawniające organ podatkowy do

wszczęcia postępowania zabezpieczającego określa art. 33 § 1 ustawy – Ordynacja

podatkowa (uzasadniona obawa, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane, a w

szczególności gdy podatnik trwale nie uiszcza wymagalnych zobowiązań o charakterze

publicznoprawnym lub dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku, które mogą

utrudnić lub udaremnić egzekucję). Natomiast art. 165 § 2 Ordynacji podatkowej zawiera

uregulowanie obligujące do wydania postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego,

w tym również o wszczęciu postępowania zabezpieczającego „przedwymiarowego”. W art.

165 § 5 Ordynacji podatkowej należy wprowadzić więc regulację umożliwiającą prowadzenie

postępowania w tej sprawie bez wydania postanowienia o jego wszczęciu. Należy podkreślić,

że rezygnacja z postanowienia o wszczęciu postępowania zabezpieczającego

„przedwymiarowego” nie wpłynie na „jakość” tego postępowania. Organ podatkowy w tym

postępowaniu, na mocy art. 125 Ordynacji podatkowej, jest zobowiązany do wnikliwego

przeanalizowania przesłanek wskazanych w art. 33 § 1 Ordynacji podatkowej. Organ

podatkowy jest zobowiązany również do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 122

Ordynacji podatkowej) oraz zebrania i rozpatrzenia, w wyczerpujący sposób, całego materiału

dowodowego (art. 187 § 1 ww. ustawy). Do stosowania takiego trybu postępowania

zobowiązuje również orzecznictwo sądów administracyjnych, np. wyrok Naczelnego Sądu

Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2005 r. sygn. akt I FSK 35/0, w którym Sąd stwierdził,

że: „organ podatkowy powinien wyraźnie wskazać przyczyny, dla których ustanawia

zabezpieczenie, a o ich istnieniu muszą świadczyć dowody zgromadzone w sprawie. (...)

Decyzja o zabezpieczeniu podlega kontroli sądowej tak co do samego zabezpieczenia, jak i

wysokości przyszłego zobowiązania. Kontrola ta powinna dotyczyć zarówno przesłanek,

którymi kierował się organ podejmując decyzję o zabezpieczeniu, jak przede wszystkim

dowodów, jakie przedstawił ten organ uzasadniając decyzję.”. Wobec powyższego należy

stwierdzić, że rezygnacja w postępowaniu zabezpieczającym z dwóch instytucji –

postanowienia o wszczęciu postępowania oraz, jak ma to już miejsce obecnie, możliwości

wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego przez wydaniem decyzji

(art. 200 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej) nie oznacza, że to postępowanie będzie

przeprowadzane w ograniczonym zakresie. W miejscu należy wskazać, że analogiczne, jak

projektowane rozwiązanie, funkcjonuje obecnie w odniesieniu do postanowienia o nadaniu

decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności (art. 239b § 3 Ordynacji podatkowej).

Wydanie postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności nie jest

poprzedzone wydaniem postanowienia o wszczęciu tego postępowania (art. 165 § 5 pkt 3

Ordynacji podatkowej). Także decyzję ustalającą wysokość zobowiązania podatkowego

można wydać bez uprzedniego wydawania postanowienia o wszczęciu postępowania na

warunkach określonych w (art. 165 § 5 pkt 1 Ordynacji podatkowej). Proponowane

rozwiązanie uprości prowadzenie postępowania zabezpieczającego „przedwymiarowego” i

zwiększy efektywność instytucji zabezpieczenia. W żadnym razie nie będzie to jednak

oznaczać zwolnienia organu podatkowego z obowiązku badania istnienia przesłanek

zabezpieczenia wskazanych w art. 33 § 1 ustawy – Ordynacja podatkowa, przeprowadzenie w

tym zakresie pełnego postępowania dowodowego w reżimie wyznaczanym w dziale IV

ustawy – Ordynacja podatkowa i uzewnętrznienia jego wyniku w uzasadnieniu decyzji o

zabezpieczeniu czego wymaga art. 210 § 4 ustawy – Ordynacja podatkowa.

Odformalizowanie wszczynania postępowania w sprawie zabezpieczenia nie spowoduje więc

zmniejszenia uprawnień procesowych strony służących ochronie jej interesów. Zauważa się,

że od decyzji w sprawie zabezpieczenia przysługuje odwołanie do organu wyższego stopnia i

w dalszej kolejności skarga do sądu administracyjnego. Ponadto jest to postępowanie

umożliwiające skuteczne wyegzekwowanie należności podatkowych od podmiotów

zobowiązanych, wyłącznie w sytuacji gdy zachodzi uzasadniona obawa, że zobowiązania te

nie zostaną zapłacone.


d) Rozszerzenie kręgu organów właściwych do wymiany informacji o przychodach

(dochodach) z oszczędności z państwami członkowskimi Unii Europejskiej.

Proponuje się aby minister właściwy do spraw finansów publicznych mógł upoważnić inny

organ do przekazywania i otrzymywania informacji w zakresie określonym w art. 305n § 1

ustawy – Ordynacja podatkowa. Takie rozwiązanie już funkcjonuje obecnie w zakresie

„ogólnej” wymiany informacji podatkowych z państwami członkowskimi UE w art. 305c § 2

ustawy – Ordynacja podatkowa. Takie rozwiązanie usprawni wymianę informacji. Natomiast

do wyłącznej kompetencji Ministra Finansów będzie należało (tak jak w obecnym stanie

prawnym) możliwość zawierania porozumień, o których mowa w art. 305n § 3 ustawy –

Ordynacja podatkowa. Minister Finansów, w trybie art. 14 ustawy – Ordynacja podatkowa,

będzie sprawował kontrolę nad organami upoważnionymi do przekazywania/otrzymywania

przedmiotowych informacji, obejmującą sposób wykonywania tego upoważnienia co do

zakresu wymiany informacji jak też terminowość tej wymiany. Upoważnione przez Ministra

Finansów organy będą przekazywały informacje na zasadach określonych obecnie dla

Ministra Finansów w art. 305n § 1 i 2 ustawy – Ordynacja podatkowa.

(…)
(źródło: Ministerstwo Finansów)