e-Podatki

Zmiany w podatkach część 1 2009-08-25


Ministerstwo Finansów opublikowało na swojej stronie internetowej założenia do zmian w ustawach podatkowych, które mają wejść w życie z początkiem 2010r.
Założenia do projektu ustawy o zmianie ustaw: o podatku od towarów i usług, o podatku dochodowym od osób fizycznych, o podatku dochodowym od osób prawnych oraz o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (projekt z dnia 17 sierpnia 2009 r.).


Wstęp


Potrzeba dokonania zmian w ustawach:

- z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535, z późn. zm.),

- z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000r., Nr 14, poz. 176, z późn. zm.),

- z dnia 15 lutego 1992r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000r., Nr 54, poz. 654, z późn. zm.) oraz

- z dnia 20 listopada 1998r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. Nr 144, poz. 930, z późn. zm.)


wynika z konieczności kompleksowego i spójnego uregulowania zasad rozliczania zarówno podatku od towarów i usług jak i podatków dochodowych w zakresie wykorzystywania przez podatników samochodów, których konstrukcja umożliwia wykorzystywanie ich na inne cele niż związane z działalnością gospodarczą. Umożliwi to nie tylko skuteczniejsze egzekwowanie należnych podatków, ale również skuteczniejszą kontrolę wykorzystywania firmowych pojazdów samochodowych na cele prywatne, a także pozwoli uniknąć uchylania się od opodatkowania, poprzez wprowadzenie mechanizmów ograniczających prawo do odliczenia podatków.


Konieczność dokonania zmian w ww. ustawach, a w szczególności w ustawie o podatku od towarów i usług wynika również z konieczności wyeliminowania pewnych patologii, które wykształciły się w ostatnim okresie, poprzez funkcjonowanie rozwiązań stwarzających pewne preferencje w rozliczeniach podatkowych związanych z zakupem określonych pojazdów samochodowych, których konstrukcja praktycznie nie różni ich lub różni minimalnie od samochodów osobowych, a stwarza nieporównywalnie lepsze możliwości zmniejszenia obciążeń podatkowych u podatnika nabywającego taki pojazd. Sposób zaś wykorzystywania takiego pojazdu nie różni się praktycznie od wykorzystywania samochodów osobowych. Preferencje takie zatem nie powinny mieć miejsca, gdy prowadzą do sztucznego „wymuszania" zakupu określonych pojazdów w celu uzyskania lepszych rozliczeń podatkowych.


Sytuacja taka wiąże się z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich (TSWE) z dnia 22 grudnia 2008 r. w sprawie C-414/07 Magoora sp. z o.o., dotyczącego interpretacji przepisów szóstej dyrektywy Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku (Dz. Urz. WE L 145 z 13.06.1977, str. 1, z późn. zm.) w zakresie prawa do odliczenia podatku naliczonego z tytułu nabycia paliwa wykorzystywanego do napędu niektórych pojazdów samochodowych. Konsekwencją ww. wyroku TSWE jest również zmiana zasad odliczenia podatku naliczonego z tytułu nabycia lub importu niektórych pojazdów samochodowych (objętych ww. wyrokiem) oraz nabycia usług, zgodnie z umową najmu, dzierżawy, leasingu lub innych umów o podobnym charakterze, których przedmiotem są te pojazdy samochodowe. Po ww. wyroku Trybunału, Minister Finansów wydał interpretację ogólną uwzględniającą tezy ww. wyroku. Istnieje jednak konieczność wprowadzenia stosownych zmian w ustawie o podatku od towarów i usług tak, aby wykładnia przepisów określających prawo do odliczenia podatku w ww. przypadkach wynikała bezpośrednio z ustawy, a nie z ww. wyroku i interpretacji ogólnej. Zmieniając ustawę o podatku od towarów i usług w kontekście realizacji ww. wyroku należy zwrócić uwagę na wpływ zastosowania wykładni zawartej w ww. wyroku Trybunału na sytuację na rynku motoryzacyjnym. Do ogłoszenia ww. wyroku, zgodnie z przepisami o podatku od towarów i usług, przy nabyciu samochodów osobowych (również tych z kratką) odliczenie podatku VAT przysługiwało tylko w ograniczonym zakresie (przy nabyciu paliwa wykorzystywanego do napędu takich samochodów odliczenie w ogóle nie przysługiwało). W wyniku ww. wyroku Trybunału na rynku motoryzacyjnym nastąpiła szybko przyrastająca podaż szeregu modeli samochodów noszących cechy samochodów osobowych, które ze względu na uzyskaną homologację ciężarową i określoną dopuszczalną ładowność (samochody z tzw. kratką) pozwalają na pełne odliczenie VAT (zarówno z tytułu nabycia samochodu, jak i zakupu paliwa do ich napędu). Tym samym doszło do zróżnicowania pod względem podatkowym samochodów, które konstrukcyjnie i funkcjonalnie są niemal identyczne. Należy zaznaczyć, że ograniczenie w odliczeniu podatku związanego z nabyciem samochodów osobowych wiązało się z ich cechami konstrukcyjnymi, które pozwalają na łatwe wykorzystywanie tych pojazdów na cele niezwiązane z działalnością gospodarczą, w odniesieniu do których odliczenie podatku, co do zasady nie przysługuje.


Ponieważ stosowane obecnie zasady rozliczania podatku od towarów i usług od pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony (i paliwa do nich) innych niż samochody osobowe wynika obecnie jedynie z interpretacji ogólnej Ministra Finansów będącej konsekwencją ww. wyroku TSWE, zachodzi konieczność dokonania określonych zmian w przepisach. W sytuacji gdy z uwagi na uwarunkowania budżetowe brak jest możliwości na przyznanie pełnego odliczenia podatku VAT przy nabyciu samochodów osobowych (odliczenie takie wiązałoby się również z koniecznością zapewnienia odpowiednich środków na kontrolę jednostkowego wykorzystania takich pojazdów), Polska wystąpiła do Komisji Europejskiej o derogacją na okres 3 lat, umożliwiającą stosowanie ograniczenia w odliczaniu podatku naliczonego od nabycia pojazdów samochodowych oraz braku konieczności rozliczania podatku od towarów i usług w przypadku wykorzystywania tych pojazdów do celów prywatnych.


Jednocześnie wystąpiono do Komisji Europejskiej o konsultację, z uwagi na sytuację ekonomiczną w celu umożliwienia nieodliczania podatku od paliwa nabywanego do pojazdów innych niż samochodów osobowych o masie całkowitej do 3,5 tony (od paliwa do samochodów osobowych ograniczenie w odliczaniu podatku obowiązuje). Konieczność dokonania zmian w ustawie o podatku od towarów i usług wiąże się z koniecznością uwzględnienia w przepisach wniosków, o które Polska wystąpiła, zwłaszcza że termin wprowadzenia stosowania przepisów podany we wnioskach to 1 styczeń 2010r.


Do tych zmian istnieje konieczność wprowadzenia spójnych kompleksowych zmian w podatkach dochodowych.


Obecnie płatnicy mają bowiem trudności związane z prawidłowym ustalaniem skutków podatkowych związanych z otrzymywanymi przez osoby fizyczne nieodpłatnymi świadczeniami w postaci możliwości korzystania z samochodu firmowego do celów prywatnych.


W obowiązującym stanie prawnym, na podstawie art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zwanej dalej „ustawą PIT", przychodami są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Wartość nieodpłatnych świadczeń polegających na udostępnieniu samochodu do celów prywatnych można ustalić:

1) jeżeli przedmiotem świadczenia są usługi wchodzące w zakres działalności gospodarczej dokonującego świadczenia - według cen stosowanych wobec innych odbiorców,

2) jeżeli przedmiotem świadczenia są usługi zakupione - według cen zakupu,

3) w pozostałych przypadkach - na podstawie cen rynkowych stosowanych przy świadczeniu usług lub udostępnianiu rzeczy lub praw tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca udostępnienia.


Podatnicy podatku dochodowego od osób prawnych oraz podatku dochodowego od osób fizycznych prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą lub działy specjalne produkcji rolnej mają prawo, co do zasady, zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów wydatki z tytułu eksploatacji samochodów. Dotyczy to generalnie zarówno wydatków bieżących (np. paliwo), kosztów ubezpieczenia i amortyzacji, jak i wydatków remontowych.


W sytuacji, gdy samochód osobowy nie stanowi składnika majątku podatnika (nie został wprowadzony do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych), do kosztów podatkowych nie zalicza się wydatków z tytułu kosztów używania dla potrzeb działalności gospodarczej samochodu, przekraczających kwotę wynikającą z pomnożenia liczby kilometrów faktycznego przebiegu pojazdu oraz stawki za jeden kilometr przebiegu, określonej w odrębnych przepisach wydanych przez właściwego ministra (podatnik jest także obowiązany prowadzić ewidencję przebiegu pojazdu); przy czym rozwiązania te nie dotyczą samochodów osobowych wykorzystywanych na podstawie umowy leasingu.


Oprócz kwestii związanych ze zmianą przepisów związanych z wykorzystywaniem samochodów w działalności gospodarczej proponuje się również zmiany w innych obszarach ww. ustaw podatkowych:

1) w podatku od towarów i usług - zwiększenie limitu obrotu uprawniającego do zwolnienia od podatku, w związku z derogacją o którą Polska wystąpiła,

2) w podatkach dochodowych;


a) Po pierwsze proponuje się zmiany w odniesieniu do rozwiązań związanych z zagranicznymi funduszami inwestycyjnymi i emerytalnymi wynikającymi z konieczności dostosowania przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (zwanej dalej ustawą CIT), do postanowień Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE) i Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym (EOG). W skierowanym w dniu 23 marca 2007 r. naruszeniu nr 2006/4093, Komisja Wspólnot Europejskich wskazała na potencjalną niezgodność przepisów ustawy CIT z prawem wspólnotowym w związku z wyższym opodatkowaniem odsetek i dywidend płaconych na rzecz funduszy emerytalnych oraz funduszy inwestycyjnych będących rezydentami w innych państwach EOG.


W obowiązującej ustawie CIT w szczególny sposób uregulowana jest sytuacja funduszy inwestycyjnych działających na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych (Dz. U. Nr 146, poz. 1546, z późn. zm.) oraz funduszy emerytalnych utworzonych na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 sierpnia 1997r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych (Dz. U. z 2004r., Nr 159, poz. 1667, z późn. zm.) . Mianowicie są one zwolnione (podmiotowo) od podatku dochodowego (art. 6 ust. 1 pkt 10 i 11 ustawy CIT). Natomiast zagraniczne podmioty, będące funduszami inwestycyjnymi lub emerytalnymi, podlegają opodatkowaniu tzw. podatkiem „u źródła" od dochodów osiąganych na terytorium Polski z tytułu odsetek i dywidend. Podmioty te nie są bowiem objęte zwolnieniem podmiotowym, z którego korzystają polskie fundusze.


W związku z brakiem zmian legislacyjnych mających na celu usunięcie naruszenia nr 2006/4093, w dniu 15 maja 2009 r. Komisja Wspólnot Europejskich skierowała do Polski uzasadnioną opinię w tej sprawie.


b) Po drugie proponuje się dokonanie zmian w ustawach o podatkach dochodowych w zakresie zasad wpłacania zaliczek na podatek od osób prawnych i od osób fizycznych, wynika to z konieczności odroczenia negatywnego wpływu na finanse publiczne.


W obowiązującym stanie prawnym zaliczka za ostatni miesiąc (kwartał) roku podatkowego jest wpłacana w terminie i wysokości wpłaty zaliczki za przedostatni miesiąc (kwartał) tego roku. Zaliczki kwartalne za okres od pierwszego do trzeciego kwartału roku podatkowego podatnicy uiszczają w terminie do dnia 20 każdego miesiąca następującego po kwartale, za który wpłacana jest zaliczka. Zaliczka za ostatni kwartał jest uiszczana w wysokości zaliczki za kwartał poprzedni, w terminie do dnia 20 dnia ostatniego miesiąca roku podatkowego.


Na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 209, poz. 1316), od 2010 r. wpłata ostatniej zaliczki byłaby dokonywana, co do zasady, do 20 dnia pierwszego miesiąca (kwartału) następnego roku podatkowego, od faktycznie uzyskanego dochodu.


Przesunięcie terminu wejścia w życie rozwiązań dotyczących zmienionych zasad wpłacania zaliczek ma na celu odroczenie ich negatywnego wpływu na finanse publiczne.